Archive for September, 2014



Why MK Gandhi did not go on fast for pressurizing Congress to deny partition?

Gandhi has stipulated conditions for his every action. “Going on Fast” has certain pre-conditions. To understand Gandhi one must read Gandhi.

However the counter question is that as to why only Gandhi should go on fast?

One cannot shirk from their own responsibility by asking MK Gandhi as to why he did he not go on fast. Why did they themselves neither went on fast nor gave any call for Direct Action?

The leaders who were “Pro-United India” too could have gone on fast. Who had prevented them? Nobody had prevented them. They could have gone on fast onto the death. They too could have given a call for “Direct Action” to Hindus. Otherwise also Gandhi had to die as the result was to be the same.

In fact every leader wanted partition. The partition had become inevitable due to the Hindu-Muslim riots which was a result of the call of “Direct Action” given by Jinna to Muslims.

India was not in position to delay the independence.

It is also a matter to research that after the death of Sardar Patel why did the so called nationalists not forcibly drive out the Muslims from India?

Pakistans, Burma, Ceylon did such thing all the time? All of them have driven out others from their country in a big way. Omar and Farukh have driven out even 7 lakhs Hindus from their state in 1990 after executing a massacre of 3000+ Hindus, though Kashmir is an integral part of India.



One has to forget MK Gandhi, if one does not want to follow him.

MK Gandhi had not held any power post.

Those who held powers and were entrusted with duties and we pay them against their duties, we can pass one or other blame for their failure. Gandhi had acted as an ordinary person. It is your choice to follow his ideas or not. Gandhi is insignificant.

Do not forget Nehruvian. They always held power posts.

Nehruvians have not become insignificant. They had constitutional power and constitutional responsibilities. To perform their constitutional duties they had been paid very heavily from public account. They made blunders, frauds and scandals. They are still significant.

Efforts are still required to eliminate Nehruvian Congress. Nehruvian Congress can very easily come to power again, if the learned and elite people would go on discussing irrelevant, least significant and dead issues or non-issues like passing blame on MK Gandhi.

Gandhi is dead. You are alive. Nehruvian Congress and antinational forces are alive. Concentrate on them. If you do not concentrate on them, then you would be not be less than JAICHAND.


Narendra Modi has great respect for Mahatma Gandhi. Mahatma Gandhi has inspired many great leaders in the world. Let us not pass blame on him. He was very much tactful and he did his best for the nation. The credit goes to MK Gandhi for having firm rooted democracy in India. Due to firm rooted democracy only, India could withstand against the fascist forces of Indira Gandhi. It is only India in the world who could uproot the fascist government of Indira Gandhi within 18 months. France had taken 18 years to uproot fascist government.

Now let us expect from Narendra Modi not to act like Prithviraj Chauhan, but to act like Chanakya, to take India towards development to regain its thousands of year old dignity.

Even if Narendra Modi could not act, to the extent to your satisfaction, there is nobody else who can do better. Be very clear to prevent Nehruvian Congress from regaining power again at any cost. Your any impatience with Narendra Modi, can create a negative atmosphere to confuse the mass opinion. This would simply help Nehruvian Congress.


Gandhi has made a definition of Non-Violence as minimum violence. If a work can got be done by hitting a stick once, then do not hit twice.

i.e Non-violence is a relative term.

There is nothing like absolute Non-Violence. If some says that Non-Violence is an absolute term, then take him as a fraud.

Gandhi’s non-violence has no relation with cowardice.

Gandhi has said that “If I have to choose between Cowardice and Violence, then I would choose Violence.” This is carved below a statue of Mahatma Gandhi at Jabalpur.

Why did Gandhi promoted Non-violence against British government?

British believed in non-violence by law.

Democracy can make changes in the government without bloodshed.

Transfer of power or reforms can be made without bloodshed.

Exchange of ideas can make the change of belief. If the laws are providing injustice, then the laws can be changed. Mass opinion can be built up.

If the human rights can be secured without bloodshed, then there is no need to avoid the democratic way of correcting the opponents.

By logical arguments the opponents can be cornered and exposed. This would build pressure on the opponent if he has been abide by the principals of democracy.

Any change if brought through non-violence, it brings public awareness and also educate people. This steps up the society.


The persons involved in governance have taken an oath, that they believe and they have faith in democratic values and humanity,

They are transparent,

They are ready to communicate with the opposition,

They are not prejudicial, but they are logical,

They are abide by the prevailing rules,

They do not have any ill will towards opposite party.

This indicates that they are ready to change the law if they are convinced.


The person has to issue a notice indicating the demand and the reason behind it.

The person should be ready for discussion all the time with anybody,

The person goes on fast on the principle of the public interest,

The person has no direct interest,

The person has love and faith in principle, for the other parts,

The person has no ill will towards opposite parts,

The person is ready to accept the punishment for his disobedience of law, under the prevailing law. The person is ready to undergo punishment.


The Congress leaders where willfully avoided the advice of MK Gandhi,

The public had no awareness and foresight on the consequences of the partition,

The public was not ready to support Gandhi and not ready to avoid the partition,

The British were determined for dividing India as Congress was ready to discuss with them on the terms of partition,

The delay in independence was likely to create more critical and serious problems under the control of British government,

The time to make public aware of the consequences and to create mutual love and faith between the two communities was very short,

Shirish Mohanlal Dave


Tags: Non-issue, issue, human values, democracy, faith, love, ill will, grudge, non-violence, transparency, Gandhi, British, government, pro-united India

Read Full Post »


Gandhi had expressed that he was deadly against partition.

British had sent Crips Commission who was to discuss the partition conditions. It was not to discuss any other options.

MK Gandhi who was the invited member to participate to help the Congress in presenting the case as to how to achieve freedom. But the way the British framed the basic conditions for independence was not acceptable to MK Gandhi. MK Gandhi asked Congress working committee to pass a resolution to boycott the Cripps Commission.

The Congress members did not agree to the advice of MK Gandhi. At that stage MK Gandhi said loudly that had been my Subhas here, he would have definitely obeyed my advice of boycotting the commission. MK Gandhi further said, when the committee members are determined to accept the partition, I cannot be a member of that committee. He boycotted the commission by resigning from the commission. I would not be a party in dividing India. Then MK Gandhi said “No body in Congress is ready to discuss with me and even no body in Congress is ready to hear me”.

This was the time when the leaders who were outside the Congress, should have stand by the side of Mahatma Gandhi firmly. But they did not. They were either divided or confused. No body stood by the side of MK Gandhi to support him.


The call of “Direct Action” given by Jinnah had made most leaders to realize the inevitability of division of India. People were also of the opinion that there was no option but to accept partition.

MK Gandhi too realized the necessity of partition, at that moment of time under “the Call of Direct Action” and the decisive approach of British Government and Muslim league leaders. Jinna was of the opinion that Muslims are different culture and there by different nation. Muslim needs a separate nation. Congress and MK Gandhi were not for to accept the theory of two nations. Once Gandhi asked Jinna if you become Hindu, in what way your culture would be different than a Hindu. Jinna could not reply to MK Gandhi. It was an historical truth that the origin of most Muslims in India is Hindu. Those who are not, they have also adopted the Hindu culture.  

What were the other options for independence of India?


What meaning of “Federal Union”?

The meaning of Federal Union was to be worked out. As a simple meaning of Federal Union was a Union of Pakistan and India. Pakistan and India were to exists under the Federal Union, but India and Pakistan were to get autonomy in certain fields of governance. It was possible to pressurize British on the option of “Federal Un ion” had the proposal been made unanimously.

The British was firm in saying that the independence means to leave India with making proper arrangement and provision in a treaty that shows that they have cared to provide security and rights of all the communities of India.


The characters in dealing with the proposal for Federal Union were JL Nehru, Sardar Patel, MK Gandhi and Mhammeda Ali Jinna. It was not possible and advisable to call them at one place and to conduct the discussion. This was because it was a matter of confidentiality. Its premature disclosure can create a lot of problems. British can exploit the matter for instigating different community leaders indirectly to play decisive role. Bhulabhai Desai was the messenger. He was meeting and trying for consensus with Jinna, MK Gandhi, JL Nehru and Sardar Patel to make them agreeable on Federal Proposal.

Bhulabhai Desai met Sardar Patel and MK Gandhi. They were agreed to it. Then Bhulabhai Desai met Jinna. Jinna too agreed to it in principle. Bhulabhai Desai met JL Nehru. He totally disagreed to the proposal of Federal Union. JL Nehru out rightly rejected the proposal.

MK Gandhi was ready for Federal Union. It was the Semi Undivided India. i.e. It was united India. It was also divided India.

Then Sardar Patel went to JL Nehru to understand as to why had JL Nehru straight way rejected the idea of Federal Union.

Sardar Patel learnt that JL Nehru had a thought that it was highly possible that MK Gandhi would select Jinna as the head of Federal Union and he would have to work under Jinna. JL Nehru had allergy of Jinna. (Earlier at one stage Nehru had declared that if Jinna agrees to Undivided India, then he would not appoint Jinna even as his peon.)

However Sardar Patel reviewed the other factors. These were about the character and likely aptitude of the kings and kingdoms. Many of the kings were greedy and prone to get instigated for their own freedom and conditions. It was a matter of a lengthy and time consuming frame work for preparing accession or amalgamation conditions. Besides this the presence of decisive British was also there. They were keen to instigate self-centered and communal leaders to divide India in many other pieces. That is why MK Gandhi and Sardar Patel thought to divide India in two nations to avoid India, breaking in multiple pieces.


India, Pakistan and the kingdoms. As for the people of Kingdoms, they may decide at a later stage either they would remain as an independent kingdom or they may conduct plebiscite as to affiliate with whom. British said “We would provide the independence to the kings for their kingdom. We give them two option. They can remain independent. They can have accession either with India or Pakistan by adopting a fair plebiscite.”

MK Gandhi was of the opinion, that it was the Muslim leaders who were keen to divide India. As for Congress, the leaders were not ready to delay the independence any more. British were ever ready to spoil the situation. Gandhi and Sardar thought, it would be better to accept the independence with divided India. In democracy, the real power belongs to the people. It would be better to try for reunion at later stage.

MK Gandhi had foreseen the likely massacre to some extent after partition. He tried his best to prevent them and to build unity. He had gone on fast to establish peace. The peace was urged to both the people of both the communities. But some took it one sided without going through the details.

MK Gandhi wanted to visit Pakistan to try to reunite the nation. He wanted to see that the peace get established at least in Delhi. Because if both the community have no faith in each other they cannot reunite.


MK Gandhi was very much upset, when he learnt that the leaders of Congress who belonged to the region of Pakistan had run to India instead of staying in Pakistan for enforcing harmony with Muslims.

When Gandhi aksed them, the Congress leaders said “our life was not safe”.

MK Gandhi said, “So what? I have taught you to be brave and fearless. I have taught you to be ready to sacrifice everything. I have taught you to die. I have not taught you to run away. You are all coward. Had you been killed there, I would have been pleased a lot. I would have danced on hearing the news of your death. I would have really danced a lot.”

Now those who are having mindset to abuse MK Gandhi, they take the above Spell outs as that has been spelled out before Hindus who ran towards India. In fact the words were spelled out before Congress leaders of Pakistan.

MK Gandhi wanted the Congress leaders to remain in Pakistan. Had the people of Congress been nationalist, they would have remained in Pakistan. They could have formed a political party named “Pakistan National Congress”.

Look at the Muslim leaders. Many of them remained in India and formed an Indian Muslim League. The decisive Nehruvian Congress has joined the hands with the Indian Muslim League since 1958. There are lots of Muslim Organizations in India. It is only Nehruvian Congress who instigated Muslims to remain isolated from Hindus.

Soon MK Gandhi experienced that many Congress leaders were exerting pressure on him to get some position in the new government. Not only this but the leaders who to had deserted Pakistan, and had come to India to share the power. MK Gandhi publically declared to dissolve Congress.

“Diary of Last three months of Gandhi in Delhi” written by Manuben Gandhi, provides the full information on the role played by MK Gandhi. There is a day to day diary of MK Gandhi’s last three months in Delhi before he was killed. Manuben Gandhi has given report day to day and word to word. Those who read MK Gandhi would never carry a feeling that MK Gandhi had any attitude to appease Muslims and Muslims leaders. Instead he appears to be deadly against Muslim leaders. He has at one stage said that if Pakistan is not capable to provide proper securities to Hindus, India should attack on Pakistan and take over Pakistan.


Yes. It was JL Nehru who was more dangerous.

No provincial party committee had suggested the name of JL Nehru for PM’s post. Nehru declared before MK Gandhi that he want to head the government, then Gandhi told him that none of the provincial party committee and the CM has suggested his name.

It was the moral duty of JL Nehru to withdraw his name. But instead of doing that, he kept mum and silently left the room. MK Gandhi thought that Nehru is likely to do some adventure. This adventure would break the Congress party at that crucial stage when the separatists including British were working hard to weaken the Congress. MK Gandhi called Sardar Patel and got an assurance that Sardar Patel would see that Congress remained united.

It is needless to say that JL Nehru had already created a socialistic Group within Congress with a freedom to abuse other Congress leaders like Rajgopalachari, Sardar Patel etc…

MK Gandhi knew that in democracy nothing is final. Let JL Nehru be the PM, till the general elections under new constitution gets conducted.

But unfortunate to India, MK Gandhi was murdered, Sardar died before general elections. JL Nehru used media to divert the attention of public from his failure in external affairs, his failures in planning and wisdom-less vision. It is a matter of surprise and a matter of research as to how the learned people made no noise.

JL Nehru had become intolerant and autocrat. He became hungry of power. JL Nehru himself has written this, for himself to have a fun on himself.

A good opportunity had come, to have Federal Union. Iskandar Mirza had proposed for “Federal Union, in 1955. It was a good and proper time when everything was OK locally. The people who left their property in Pakistan were alive and this issue was also alive. Pakistan was ready to resolve this issue bilaterally. But JL Nehru indecently rejected the proposal of “Federal Union” without discussing it at any level.


The learned people including the learned people talking too much till date for passing blame on MK Gandhi for partition. They are feeling great for themselves for this, but they kept mum instead of calling for a strong agitation for Federal Union in 1955. Federal Union was the first step toward Undivided India. Most of the leaders who had abused Congress and MK Gandhi for passing the blame of dividing India, were very well alive and capable to launch wide spread agitation in favor of “Federal Union” in nineteen fifties. They never agitated for Federal Union, even that proposal had come up from the Pakistan. Not only this, these leaders had kept mum even on the absolute blunders of JL Nehru on external affairs related with Tibet, China and Burma in nineteen fifties.

Was it difficult for them? Was it that these were political issue and thereby they (RSS) cannot take part in politics?

It was never difficult for them. It was not a politics. It was related with and great concern with humanity and national interest. Despite of this they behaved like deaf and dumb.

It was not that there were no agitation during 1950-1960. It was not that that RSS was less popular. In fact at most of the school compound and street, RSS was running RSS Shaakhaa. Golvalkar was also alive. A lot of other agitations took place during 1951 to 1960. But none tried either for Federal Union nor against the Himalayan Blunders of JL Nehru.

The victory of Nehruvian Congress in 1952 was fraudulent. The victory of Nehruvian Congress was a fraud. But the defeat of pro-RSS parties made their leaders weak and frustrated. They achieve some confidence only when Nava Nirman agitation unseated the Nehruvian Congress party in 1974. The Nehruvian Congress party had earlier 140 seats in Assembly out of 168 in 1972 assembly elections.

It is needless to say that it was Jai Prakash Narain a veteran Mahatma Gandhian who lead the agitation against Nehruvian Congress and defeated Nehruvian Congress badly in 1977. The inaction and frustration of worthless leaders of RSS, VHP, BD and some leaders like Advani, Sushma, Murlimanohar gave life to Nehruvian Congress.



Shirish Mohanlal Dave

Tags: Nehruvian Congress, Federal Union, kings, kingdom, Cripp’s Commission, Gandhi, Bhulabhai Desai, Sardar Patel, RSS, VHP, BD, leaders

Read Full Post »


“India has fought several big wars successfully. It has maintained and secured its culture, heritage and dignity. It is one of the oldest cultures in the world. It has sense to understand what is good and what is bad for its fate. It has been survived of its own. It has defeated many strong invaders those invaders who had attacked India after achieving victory on great nations having great culture and civilization. But India has strength to face it and protect it. India has capacity to resolve the challenges. suppose if it has problems with Muslims, it has a capacity to settle it.”

If it is not possible to solve the issue with mutual talks, India will solve it at the point of sword in a battle field. If in doing so, Hindus would get defeated and its existence would end up and its glory would get distorted or it would get vanished totally from the pages of history, it would be a desire of God to finish Hindus. But be sure that Hindus have survived with its glory in continuity. Hence do not underestimate its capacity. Hindus are capable to fight out its war within itself and they are also capable to fight out of their own, the war with others. Hence don’t interfere in our internal matter of India.

Who has said this?

Has it been spelled out by a Hindu fundamentalist?

Is it spelled out by a Militant Hindu Leader?

Has been spelled out by a RSS chief?

No it is said by MK Gandhi to the British.

This British wanted to show their universal wisdom to secure safety of India.

Some people are very much active on abusing, derogating and passing blame on M. K. Gandhi for partition of India, appeasement of Muslims and promoting or imposing J. L . Nehru as Prime Minister of India instead.

It is OK if somebody talks with material and logical arguments and that too for academic purpose in a neutral and non-prejudicial way.

In a democracy political parties are supposed to be democratic. But democracy is not an absolute term. Democracy is a relative term. In a fair democracy, the reflection of people’s voice depends upon the process adopted in party to select the leaders who controls the decisions taken.


A group of persons which tries to educate the people on a system of good governance and then its leaders get elected under a so-called system, by the persons who had faith in that system of governance.

We will concentrate only on Indian Nation Congress.

It was founded by Hume under the instructions of British Crown to provide an interface between people of India and the British Government.

Initially it was a party of “white collar” people.

Likeminded people having faith in the policy and practice of Congress would become a member of the party.

Members will elect delegates before an annual meeting or an extra ordinary meeting is held. Delegate elects the other office bearers including the working committee members and the Chair person, all with some specified delegated powers for governance and making decisions based on the party’s policy. This includes the changes in the constitution of the party.

In short the party is composed of a Party President, High Command, Working Committee, delegates and party members.

All put to gather a party will have constitution, members, workers/leaders of level -4, level-3, level -2, and the level – 1, High-Command and the President. The strength of the leader has nothing to do with the backing of general people once he/she becomes capable to occupy a level post.

This point can be made clear in this way.


Nehru was popular among members. He was an icon of youths. He was capable to introduce fashion, he was in habit to act dramatically, he used to argue with philosophical language.

JL Nehru was popular among youths and level – 3 leaders. This was mainly due to his father’s wealth, his status and he was able to oblige leaders due to money power he had. Money power means, his house had become a guest house for leaders (up to the level -3 leaders) for lodging and boarding.

MK Gandhi had opened the doors of Congress for common men.

MK Gandhi had experienced that any struggle can be made effective and sustainable if the common mass is involved. Once M. K. Gandhi opened the doors of Congress for common mass, the common mass also got entry in the Congress.

JL Nehru had not strong hold at the leaders of Level – 1. This was mainly because, though Nehru had good ideas, he was weak in wisdom and governance. His philosophy of socialism was not acceptable to many leaders at the top due to its vagueness. He had inherited the status in the party due to his father.

The mass was not aware of the political policies related with any specific governance like socialism. Mass had only a desire for independence. The mass was of the opinion that the independence would solve every problem. “There would be rivers of Ghee and Milk in independent India”.


There was some struggle among top leaders in Congress. This struggle was for becoming effective in governance at the top level of the party. Initially leaders from Hindus and Muslims both were in Congress without any communal mindset. At the first stage, Jinna was far more popular than JL Nehru even at all Levels.

But progressively British started to identify people by Muslims and Non-Muslims. Despite of this, most Muslims remained with Congress.

Jinna had no faith in non-violence, disobedience to law, non-cooperation etc… promoted by MK Gandhi. This was also a cause, for becoming less acceptable to most leaders of Congress and the Hindu mass. Despite of this, Jinna was highly honored at top level, due to his skills in pleading the cases against the British Government. Jinna’s good image had prevailed till he joined Muslim League.

It was a long story of political battle between JL Nehru and Jinna. At one stage Nehru insulted Jinna by saying when Jinna was practicing in London, that “Jinna is not capable in political skills. It is good if he could prove his skill of legal practice in London”. This insult, instigated Jinna to come back to India to re-join the politics in a big way.

It is essential to look into the political situation prevailing at that time and also the mind set of Muslims, Hindus and various political leaders of all the communities before we arrive to any conclusion.

Muslims leaders were divided if we take an overview of local elections even after Jinna joined Muslim League. However nobody can deny that Jinna was the most prominent leader among Muslims, by virtue of his own expertize in law and practice besides the backing of British.

Jinna could attract Muslim at a very large scale under communal way in politics. Jinna, basically was secular, but he, for political benefit, used the communal cards.

If we compare the then statements of Jinna made against Gandhi and Congress, were quite similar that of the Nehruvian Cong leaders and its cultural allies making against BJP as a communal party. Jinna used to twist the every action with a conclusion that Congress was a party of Hindus and M. K. Gandhi is the leader of Hindus. The interest of Muslims is not safe.

Jinna’s aim was to take support of Muslims wherever they are. He had strong hold in most part of present Pakistan and some parts of East Bengal. But it was also a truth that in many Muslim dominated areas, Muslims were divided in Congress and some other local leaders.

British knew this, thereby to weaken Congress, British used to tell that they would have to take care of Muslims and other minorities like Sikhs and Dalits and Dravidians. As for the South India, most leaders were with MK Gandhi. Hence ice could not be broken. But as for Sikhs and Dalit the British tried their level best to instigate their leaders.

As for the partition, many people till date are under the impression that the proposal was only to divide India in two parts. But British had tried their best to divide India into multiple pieces. The aim of British was to make India and Congress weak.

Congress leaders initially were very firm on united India. At that time on the proposal of dividing India, MK Gandhi stated that India would be divided on his dead body. That is till he is alive he will not allow India to get divided.


Gandhi was popular among Hindus is beyond doubt. But it was not true for all the elite of Hindus. Some leaders who were outside Congress were against Muslims. Many leaders inside the Congress and outside the Congress were not happy when Gandhi was putting his efforts to not fall Muslims in line with Jinna. His this efforts were taken as the appeasement of Muslims.

The best example is Khilafat movement. Most people are ignorant of the real motives and strategic role of British to confuse Muslims.

India had nothing to do with Khilafat movement. This movement pertained to some other country. It was there between a religious leaders holding the political power too, and the leaders who were against holding both the power by the religious group. They wanted that religious group should hold only power so far Mosq is concern.

This was the concern of that country. But British made it international, and it supported by reformists Muslims. This caused to divide the strength of Muslims world. That is the religious leaders should not have political power.

This affected Indian Muslim leaders too. Congress leaders also poked their nose in the matter. Jinna was not a religious person. He wanted religion and politics should not be mixed up. Since Muslims are more prone to support Mullas, many Muslims became against Jinna.

MK Gandhi knew the strategy of British of dividing the Muslims in some other country. Since Jinna and many Congress leaders have already poked their nose in the matter not concern with Indian Muslims, they tried to attract Indian Muslims. Jinna had very good reason to oppose British.

It may be by tradition or by a law religious leaders are also holding political power, it becomes a part of religion. British should not intervene in the matter which could hurt the religious feeling. Besides this as for MK Gandhi it was an internal matter of that country.

The stand taken by MK Gandhi was understood as appeasement of Muslims. Off course this was a matter linked with early years of MK Gandhi in Politics of India. But this approach of MK Gandhi was used to criticize Gandhi for all the time by his Hindu opponents. (Just like Narendra Modi is continuously taken to target for the 2002 riots by pseudo secular leaders).

Many Hindu leaders were enjoying the division of Muslims on Khilafat movement. Muslims were getting divided in two groups viz. reformist (or secular) and fundamentalist (conservative). Jinna was supporting reformists. Most Muslims of India were conservative. Jinna took MK Gandhi as a leader who was dividing Muslims for political gain of Congress. Hindu conservative took MK Gandhi’s action as appeasement of Muslims.

MK Gandhi was of the opinion that fundamental changes in the law, (the law may be in force by virtue of a constitution or by the long established practice) should come up from the people. the leaders who hold power posts have no right to change any law. This point need very deep thinking to understand the heart of democracy. One can read the articles The Ram who was in flesh and blood is lost ( कहां खो गये मांस और हड्डीके बने राम?) at wwwDOTtreenetramDOTwordpressDOTcom to make it more clear.

The leaders who are not holding power post can only educate the people for the changes in the Law and Practice.

At a later stage MK Gandhi had resigned from Congress. He was not even an ordinary member of Congress party. This was because the people can express their views without any fear and the leaders can follow the changes suggested by the people.



Shirish Mohanlal Dave

Read Full Post »

સમસ્યાઓનું નિરાકરણ એટલે નવ્ય સર્વોદયવાદ – 3. મોદીના સ્વપ્નનું ગામ કેવું હોવું જોઇએ?
જમીન વિષેની માનસિકતા બદલો.

ગોચરની જમીનની વાત ભૂલી જાઓ. ગોચરમાટે જમીન આરક્ષિત રાખવાના જમાના ગયા. ગોચરમાં ગાય ભેંસ બકરાં ઘેટાં ચરાવી, દૂધ મફત કોણ આપે છે?
પહેલાં એક વાત સમજી લો કે જમીનનું કોઈ મુલ્ય નથી. જમીન અમૂલ્ય છે.
જમીનને બચાવવા પાછળ થતા ખર્ચા અને જમીનને નવસાધ્ય કરવા પાછળ થતા ખર્ચને નફાતોટાના માપદંડથી માપી ન શકાય.

જમીન એટલે શું?

જમીન એટલે ધરતી. તે ફળદ્રુપ જમીન હોઈ શકે, તે ખરાબાની હોઈ શકે. તે પડતર જમીન હોઈ શકે, તે પહાડી જમીન હોઈ શકે. તે કોતરોની જમીન હોઈ શકે, તે રણની જમીન હોઈ શકે, તે ટાપુની જમીન હોઈ શકે, તે ખારાપાટની જમીન હોઈ શકે, તે ડૂબની જમીન હોઈ શકે,

જમીન એ ધરતી છે અને તે આપણી માતા છે અને તેથી તે સૌની છે તેથી તે દેશની છે. તેનો વહીવટ સરકાર કરશે.

જમીન એ ધરતી છે. તેથી તેનો ઉપયોગ અને ઉપયોગની ફેરબદલી કે ઉપયોગકર્તાની ફેરબદલી સરકાર નક્કી કરશે.


જમીનનો ઉપયોગ ફક્ત વૃક્ષો ઉગાડવા માટે થઈ શકશે.

જમીનનો ઉપયોગ ફક્ત વૃક્ષો વાવવા માટે છે તેમાં કેટલી છૂટ આપવામાં આવશે?

જમીનના કોઈ એક નાના (૧૦ ટકા) હિસ્સાનો ઉપયોગ કુવા માટે, બોર માટે, તલાવડી માટે, પવન ચાક્કી માટે, સોલર પેનલ અને ફાર્મ હાઉસ, ગોડાઉન, ગમાણ અને કે મશીનરી માટે સરકારની મંજુરી થી થઈ શકશે.


આ પ્રમાણે ૯૦ ટકા જમીનનો ઉપયોગ વૃક્ષો માટે જ કરવો પડશે.

બે વૃક્ષો વચ્ચેનું અંતર વૃક્ષના પ્રકારને આધારે સરકાર દ્વારા જે તે સ્થળને અનુરુપ નક્કી કરવામાં આવશે. તેની સ્થાનિક માર્ગદર્શિકા સરકાર બનાવશે.

કોઈ કુટુંબને એક હેક્ટરથી ૧૦૦૦૦ ચોરસ મીટરથી વધુ ફળદ્રુપ જમીનનો ઉપયોગ કરવાનો હક્ક મળશે નહીં. અન્ય પ્રકારની જમીન માટેનો વિસ્તાર સરકાર નક્કી કરશે.

જમીન નવસાધ્ય કરવી

જે જમીન ફળદ્રુપ નથી તેને નવસાધ્ય કરવા માટે સરાકાર છૂટછાટ આપશે. અને તે જમીન ૫ વર્ષમાં નવસાધ્ય કરવી પડશે. ૫ વર્ષ પછી સરકાર તે વપરાશકારને ૨૦ વર્ષ સુધી તે જમીનને વપરાશનો હક્ક આપશે. જો વપરાશકારને એક હેક્ટર થી વધુ જમીન ન જોઇતી હોય તો વધારાની તે જમીન સરકારને પરત કરશે. સરકાર તે જમીનનો ઉપયોગનો હક્ક બીજાને આપશે અને સરકાર જે ભાવે તે જમીનના ઉપયોગનો હક્ક બીજાને આપશે તેની કિમતના ૮૦ ટકા મૂળ વપરાશકારને ચૂકવામાં આવશે. ૨૦ટકા સરકાર પોતાની પાસે રાખશે.

પાણી સરકારે મફત આપવું પડશે.

જમીનનો ઉપયોગનો હક્ક સરકાર આપશે. અને તેના ઉપયોગનું હસ્તાંતરણ ઉપયોગ કરનાર દ્વારા થઈ શકશે નહીં.

જે કૂટુંબને ઉપયોગનો હક્ક મળશે, તે કુટુંબના કર્તાને, જો તે જમીનના ઉપયોગનો હક્ક વારસામાં પોતાના નજીકના સગા એવા વારસદારને આપવો હોય તો તે આપી શકશે.

જો આ વારસદાર સગીર હશે તો તે વહીવટ કર્તા તે રાખી શકશે. પણ આ વારસદાર પુખ્ત થતાં તે જ તેનો વહીવટ કરશે.

જમીનનો ઉપયોગ કર્તા, મજુરનો ઉપયોગ કરી શકશે પણ તેને લઘુતમ પગાર ધોરણ એટલે કે આજની પ્રાઈસ ઈન્ડેક્સ પ્રમાણે એક કલાકના ૬૦ રુપીયા લેખે આપવા પડશે.

ખેતી ક્યાં થશે? શાક ભાજી ક્યાં વવાશે? ઘાસચારો ક્યાં ઉગાડાશે?

ખાસ પ્રકારના મકાનો બનાવવામાં આવશે જેમાં બહુમાળી ધાબાઓ હશે.

આવા ધાબાઓ ઉપર માટી પાથરીને ખેતી માટે જમીન બનાવવી પડશે.

આ જમીન શાકભાજી, અન્ન અને ઘાસ માટે તૈયાર કરવામાં આવશે. આવી જમીનના ટૂકડાઓના ઉપયોગના હક્કો સરકાર સામાન્ય જનતાને આપશે.

રેલ્વે અને રસ્તાઓની બંને બાજુએ નિયમ અનુસાર ખુલ્લી જગ્યા છોડી દેવામાં આવે છે, તે જમીનમાં પણ ઘાસ ચારો, શાકભાજી અને અનાજ ઉગાડવામાં આવશે.

આવી જમીનના ટૂકડાઓના ઉપયોગના હક્કો સરકાર નિવૃત્ત સુરક્ષાકર્મીઓ જેવા કે પોલીસ, સૈન્યના જવાનોને આપશે. આ જમીન વ્યંઢળોને પણ આપવામાં આવશે.

આ હક્કોનું હસ્તાંતરણ થઈ શકશે નહીં.આ જમીનને પણ વૃક્ષોવાળી જમીનના નિયમો લાગુ પડશે.

ઈંટ સીમેન્ટ ચૂનાના કાયમી મકાનના બાંધકામ થઈ શકશે નહીં.

રસ્તાના કિનારાઓ ઉપર નાના કદના ફળાઉ વૃક્ષો વાવી શકાશે.

રહેવા માટેનું મકાન સંપૂર્ણ રીતે (ફેબ્રીકેટેડ અને તેના ભાગો છૂટા પાડી સ્થળાંતર કરી ફરીથી જોડી શકાય તેવું હશે.


ગૌ એટલે ઘાસચારા ઉપર નભતી અને મનુષ્ય પાસે સુરક્ષા પામતી સંપૂર્ણ પશુ સૃષ્ટિ સમજવી. આ પશુસૃષ્ટિમાં, ગાય, ભેંસ, સાંઢ, પાડા, ઘોડા, ઘેટાં, બકરાં, ગધેડા વિગેરે પશુઓનો સમાવેશ થાય છે. આ સૌ પશુઓના સામૂહિક નિવાસ સ્થાનને ગૌશાળા કહેવામાં આવશે.


ગૌશાળા વિનામૂલ્યે ખાતર આપશે.

ગૌશાળા ગોબરગેસના પૈસા લેશે.

પુંગવોનો ઉપયોગ તેલ ઘાણી, સાદા મશીનો, પંપો, અને ઉર્જા માટે થશે. ટૂંકા અંતરના વાહન વ્યવહાર માટે પણ થશે.

અનાજની તંગી પડશે તેનો ઉકેલ શો?


જમવાની આદતો કાળક્રમે બદલવી પડશે. શાકભાજી, ફળો ને દૂધની વાનગીઓ વધુ ખાવી પડશે.

વૃક્ષોના ઝુંડમાં વચ્ચેની જગ્યાઓમાં ઘાસ વાવી શકાય છે. ઘાસના વાવેતરમાં તકનિકી ક્રાંતિ લાવવી પડશે.

દૂધનું ઉત્પાદન વધારવું પડશે.


પશુઓની હત્યા ઉપર સંપૂર્ણ બંધી લાવવાથી દેશી ખાતરનું ઉત્પાદન વધશે.

રસાયણિક ખાતર બનાવવા માટે જે કારખાનાઓ બંધાય છે, આ કારખાનાઓ જે પ્રદૂષણ હવામાં અને જમીન ઉપર ફેલાવે છે, અને તેના ઉપર જે વહીવટી અને વાહન વ્યવહારનો ખર્ચ થાય છે તેનો નફાનુકશાનનો હિસાબ કરવામાં આવે તો દેશી ખાતર જ ફાયદાકારક છે.

મનુષ્યનું ધ્યેય ટૂંકા સમયમાં ઉત્પાદનના વિક્રમો સર્જવા માટે નથી. પણ સુયોગ્ય અને બંધબેસતી તકનિકી (ટેક્નોલોજી) વાપરવી તે છે.

આની અસર શું પડશે?

જ્યાં મકાનો અને રસ્તાઓ નહીં હોય ત્યાં વૃક્ષો જ હશે. તેથી ધરતી સજીવ બનશે.

પર્યાવરણમાં અભૂત પૂર્વ સુધારો થશે.

હવા નિરોગી બનશે.

રોગચાળો ઘટશે,

જમીનની જળસંચયની શક્તિ વધશે.

પૂરની શક્યતાઓ ઘટશે.

જળસ્તર ઉંચું આવશે,

વરસાદ વધશે અને નિયમિત થશે.

અનાવૃષ્ટિ ની શક્યતા નહીંવત રહેશે અથવા નાબુદ થશે.

નવા બંધો બાંધવા નહીં પડે. તેથી નહેરોના ખર્ચમાં ઘટાડો થશે.

નદીઓમાં બારેમાસ પાણી રહેશે.


દરેક નદીના કિનારાનો વિકાસ કરવાથી અને તેના કિનારાઓની સમાંતર માર્ગ બનાવવાથી અને શક્ય હોય ત્યાં જળમાર્ગ બનાવવાથી માળખાકીય સગવડો વધશે.

કુદરતી આફતોની સામેની સુરક્ષા વધુ સરળ બનશે.

વૃક્ષો નાના બંધ, ઠંડક આપનારા અને હવા હુદ્ધ કરનારા યંત્રો છે.

એક વૃક્ષ જે ઉષ્ણતામાનમાં ઘટાડો કરે છે,

હવામાં ભેજ આપે છે,

ભૂગર્ભમાં જળ સંચય કરે છે,

લાકડું આપે છે,

બહુમાળી ઉત્પાદન (ફળોનું આરોગ્યપ્રદ ઉત્પાદન) આપે છે,

એક વૃક્ષ તેની ૧૫ વર્ષની કિમત ગણો તો તે ૧૯૮૦ની પ્રાઈસ ઈન્ડેક્ષ પ્રમાણે ૪૦ લાખ રુપીયાનું કામ કરે છે.

જો માનવવસ્તિના એકમોને સ્વાવલંબી બને તે રીતે આયોજન કરવામાં આવે તો ખાદ્યપદાર્થો અને તેને સંલગ્ન વસ્તુઓની હેરફેર માટે થતા વાહનવ્યવહારના ખર્ચની જે બચત થાય છે તે તો જુદી જ છે અને વધારાનો લાભ છે.


શિરીષ મોહનલાલ દવે
ટેગ્ઝઃ વૃક્ષ, જમીન, ધરતી, ફળ, શાકભાજી, જંગલ, ઉપયોગ, હક્ક, આયોજન, ખેતી, પર્યાવરણ, હવા, ભૂગર્ભ, જળસંચય, સુયોગ્ય, તકનિકી

Read Full Post »

સમસ્યાઓનું નિરાકરણ એટલે નવ્ય સર્વોદયવાદ – ૨. મોદીના સ્વપ્નનું ગામ કેવું હોવું જોઇએ?


જ્યારે સ્વપ્નના ગામ વિષે વિચારીએ ત્યારે એ પણ જાણી લેવું જોઇએ કે ગામ માટે કોણે કેવા સ્વપ્નો જોયા છે! અને તેના બદલાતા સમાજ સાથે કદમ મિલાવી શકે અને એટલે કે સ્થાયીપણા માટેની તેની ક્ષમતા કેટલી હતી!
આ લેખને વાંચતા પહેલાં
“સમસ્યાઓનું નિરાકરણ એટલે નવ્ય ગાંધીવાદ – ૧” ના શિર્ષક વાળો લેખ વાંચવો.

ગાંધીજીના સમયે શું પરિસ્થિતિ હતી?

ગાંધીજી હિન્દુસ્તાનના સાત લાખ ગામડાઓની વાત કરતા હતા. તે અખંડ હિન્દુસ્તાન હતું. હવે કદાચ પાંચ લાખ ગામડાં હશે. એ જે હોય તે. આપણે તેની સમસ્યાઓ અને નિવારણની શક્યતાઓ ગાંધીવાદની રીતે વિચારીશું.

(૧) ગાંધીજીનું સ્વપ્ન એ હતું કે ગામડાં સ્વાવલંબી હોય,
(૨) રહેવાને માટે સૌને સુંદર અને સગવડવાળું ઘર હોવું જોઇએ.
(૩) સૌને સુખી અને તંદુરસ્ત રીતે જીવન જીવવા માટેની જરુરીયાતો સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોવી જોઇએ. આ માટે પ્રાથમિક શિક્ષણ, સક્ષમ અને ફરજીયાત હોવું જોઇએ. સહયોગ અને મદદ કરવાની વૃત્તિ, સામાજીક વર્તનમાં સંસ્કારિતા અને નાગરિક ફરજો (સીવીક સેન્સ) એ પ્રાથમિક શિક્ષણનું અભિન્ન અંગ હોવું જોઇએ.
(૪) સમાજમાં શોષણ ન હોય, એટલે કે માલિક, મજુરનું શોષણ ન કરે.
મશીન મનુષ્યનું ગુલામ હોવું જોઇએ. મનુષ્ય મશીનનો ગુલામ ન હોવો જોઇએ.
(૫) ગામડાંમાં થતું ઉત્પાદન અને શહેરમાં થતું ઉત્પાદન એકબીજાને પૂરક હોય,
(૬) જ્ઞાનના દરવાજા સૌને માટે ખુલ્લા હોવા જોઇએ.
(૭) સરકારી દખલ ન્યૂનતમ હોવી જોઇએ. અને સરકારી વ્યવહારમાં પારદર્શિતા હોવી જોઇએ.
(૮) સમાજના વર્ગો વચ્ચે અને વ્યક્તિઓ વચ્ચે સંવાદ હોવો જોઇએ મનુષ્ય મનુષ્ય વચ્ચે સંવાદ હોવો જોઇએ.
(૯) બહ્માન્ડ ના વર્તનની અને નિયમોની સમજણને વિજ્ઞાન સમજવું અને તેના ઉપકરણોને યંત્ર સમજવા. આ યંત્રનો ઉપયોગ લાંબાગાળાના સુખ માટે કરીએ તેને ત્યાજ્ય ન ગણવું. પણ ધ્યાન એ રાખવું કે તેમાં સામાજીક અને પ્રાકૃતિક લય જળવાઈ રહે.
(૧૦) મનુષ્ય જીવનનું ધ્યેય આનંદ પ્રાપ્તિનું છે. આનંદ, નિરોગી શરીરથી મળે છે. આનંદ, જ્ઞાન અને “સ્વ”ની ઓળખ(આઈડેન્ટીફીકેશન અને વિશેષતાને મળતી સામાજીક માન્યતા) અને બીજાને મદદરુપ થવાને ને કારણે મળે છે. સ્વના આનંદ માટે સ્પર્ધા કે બીજાને પરાજય આપવો જરુરી હોતો નથી. કળા અને જ્ઞાનના વિકાસ દ્વારા પણ “સ્વ”ની ઓળખ મળે છે.

જ્યાં સુધી ઉપરોક્ત બાબતો સમજવામાં ન આવે અને તેનો સ્વપ્નના ગામાની સંરચના કે પૂનર્રચનામાં સમાવેશ ન કરવામાં આવે ત્યાં સુધી તે આદર્શ, સુખી અને સુઘડ ગામ બની ન શકે.

ગામડાનું સ્વવલંબનઃ

આ એક બહુ છેતરામણો શબ્દ છે. અને આ બાબત ઉપર ઘણું રાજકારણ ખેલાય છે અને અનીતિઓ આચરાય છે.

ગામડું એટલે શું?

(૧) ગામડું એટલે સૌ નજીક નજીક રહેતા હોય,

(૨) ગામડામાં સૌ એકબીજાને ઓળખતા હોય એટલે કે સંવાદ કરવાનીઅવસ્થામાં હોય,

(૩) સૌ કામ કરતા હોય, અને કૌટૂંબિક ભાવનાથી જીવતા હોય,

(૪) મોટાભાગની વસ્તુઓ ગામડામાં જ ઉપલબ્ધ હોય એટલે મનુષ્ય અને માલના પરિવહનનો ખર્ચ લઘુતમ હોય.

(૫) સૌને હવા ઉજાસ વાળું અને સગવડવાળું ઘર હોય,

(૬) રમવાને અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિ કરવા માટે મોકળાશ હોય,

(૭) કુદરતી સૌંદર્ય એટલે કે ઝાડપાન સહજ હોય,

જો આ બધી બાબતોની સમગ્રતાને ધ્યાનમાં રાખીએ તો ગામડું, કસ્બો, મધ્યમ કક્ષાનું ગામ કે શહેરના વિસ્તારો જેવા કે પોળ, શેરી, સોસાઈટી, લત્તો, એ બધાને જ આપણે “ગામડું” એવી વ્યાખ્યામાં લઈ શકીએ અને તે પ્રમાણે તેની સંરચના/પૂનર્ રચના કરી શકીયે.

આમાં કયા એકમો અને પરિબળો અને નિયમો ભાગ લે છે તે પહેલાં સમજી લેવું જોઇએ. અને તે વિષેના આપણા ખ્યાલો સુધારવા જોઇએ.

આપણે શહેરોને તોડી શકવાના નથી. પણ હયાત શહેરોમાં સુધારા કરી શકીશું.

જમીન, મકાન, ઉત્પાદકો, કાચોમાલ, ઉત્પાદન, ઉત્પાદનની પ્રક્રિયાઓ, સુખસગવડના સાધનો, માલિકીના હક્કો અને મનુષ્યના વલણો વિષે ચર્ચા કરવી જોઇએ અને તેમાં ફેરફાર કરવા જોઇએ.

જમીન અને જમીનના ભોગવટાના હક્કોઃ

વિનોબા ભાવે અને મહાત્મા ગાંધીના કહેવા પ્રમાણે પણ જમીનની માલિકી કોઈ વ્યક્તિની ન હોઈ શકે. જમીન એ ધરતી છે. ધરતી એ સૌ સજીવોની સામુહિક માતા છે. તે સૌની છે. અને સૌ સૌનો જુદી જુદી રીતે ભોગવટાનો હક્ક છે. પણ મનુષ્ય સમાજ આ ભોગવટાનું નિયંત્રણ કરશે.

મહાત્મા ગાંધીનો સમય એ એવો સમય હતો કે જ્યારે અખંડ ભારત બહુ વિશાળ દેશ હતો. વસ્તિ વધારાની સમસ્યા ન હતી. ગામડાઓ મહદ અંશે સ્વાવલંબી હતા જો કે તેની ભાંગવાની પ્રક્રિયા શરુ થઈ ગઈ હતી. પણ તે રોકી શકાય એમ છે તેમ માનવામાં આવતું હતું.

ગામડાંને સ્વાવલંબી કરવા માટેની કાર્યવાહી થઈ શકે તેવી ઈચ્છા શક્તિ ન હતી. મૂડીવાદ અને અતિ-મૂડીવાદ (સામ્યવાદ) ની વિચાર સરણીઓ અને તેની ચાહના પ્રત્યેની વૃત્તિઓ પ્રબળ અને વિકાસશીલ બનતી જતી હોવાથી, સ્વતંત્ર ભારતના રાજકર્તાઓ કોઈ દૂરદર્શિતા અપનાવી શક્યા નહીં. આ ઉપરાંત સર્ચોચ્ચ શાસક દ્વારા પોતાના સ્વકેન્દ્રી (જવાહરલાલ નહેરુ, ઈન્દીરા ગાંધી), વંશ કેન્દ્રી (સત્તાનું કેન્દ્ર નહેરુવંશી માટે જ આરક્ષિત) સત્તાલાલસાને કારણે નીતિમત્તાને જાણી જોઈને અવગણવામાં આવી. કાયદાના રાજનું પતન થયું અને સમાજ નો મોટોભાગ નીતિહીન બન્યો.

જે રીતે શહેરોનો વિકાસ કરવામાં આવ્યો તેમાં યોગ્ય આયોજન કરવામાં આવ્યું નહીં ને જે કંઈ આયોજન થયું તેનો અધિકારીઓની (ન્યાયાલય અને જનપ્રતિનિધિઓ સહિતની) અનીતિમત્તાએ અમલ ન કર્યો એટલે જમીનના વહીવટમાં અરાજકતા આવી. જમીન અને તેના ઉપયોગે દેશને દિશાહીન કર્યો.
વસ્તિવધારો અંકુશમાં રાખી શકાયો નથી. અને અથવા માનવ શક્તિનો તેના સુયોગ્ય શ્રોત તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં ન આવ્યો તેથી પણ જમીન અને તેના ઉપયોગમાં પાયમાલી આવી.

આવી પરિસ્થિતિનો સુયોગ્ય સામનો કઈ રીતે થઈ શકે?

જમીનની માલિકી દેશની ગણવી પડશે.

આનો અર્થ એ થયો કે જમીનની માલિકી રાજયની રહેશે. કેન્દ સરકાર તેના ઉપયોગના નિયમો બનાવશે. સ્થાનિક કક્ષાએ તેનો અમલ થશે. અને કેન્દ્ર સુધીના સત્તાધીશો તેની ઉપર નજર રાખશે.

સૌ પ્રથમ સમજી લો કે જમીન અને વનસ્પતિ અમૂલ્ય છે. વનસ્પતિમાં વૃદ્ધિ કરી શકાય છે. પણ જમીન વિષે શું છે?

જમીન વધી શકે છે?

હાજી જમીન વધી શકે છે.

જમીન કેવી રીતે વધી શકે?

ખરાબાની જમીનને નવસાધ્ય કરોઃ ખરાબાની જમીન એ એક કાચો માલ છે. તેને એક માનવશક્તિના ઉપયોગનો અવસર સમજો.

જે જમીન છે, તેનો વ્યય ન કરો.

(૧) ઝોંપડ પટ્ટી એ જમીનનો વ્યય છે,

(૨) એકમાળી કે ચાર-પાંચમાળી મકાનો એ પણ જમીનનો વ્યય છે.

(૩) ફળદ્રુપ જમીન ઉપરની ખેતી એ પણ જમીનનો વ્યય છે કારણ કે અનાજના ઉત્પાદન માટે આપણે બે ઈંચથી છ ઈંચના ઉંડાણ સુધીની જમીનનો જ ઉપયોગ કરીએ છીએ. અનાજનું ઉત્પાદન એક માળી ઉત્પાદન છે. વૃક્ષ ઉપર થતું ઉત્પાદન બહુમાળી ઉત્પાદન છે. બહુ માળી ઉત્પાદન ઉપર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો અને જમવાની આદતો બદલો.

(૪) ખારાશવાળી જમીનને નવસાધ્ય કરીને યોગ્ય માવજત દ્વારાઅનાજનું ઉત્પાદન કરી શકાય. ઉત્પાદન મકાનની અગાશીમાં, ગેલેરીઓમાં કે ખાસરીતે ખેતી માટે જ બનાવેલા બહુમાળી મકાનોમાં કે તેના હિસ્સાઓમાં અનાજનું ઉત્પાદન કરી શકાય છે.

(૫) ગોચરની માટે જમીન અલગ ફાળવવી એ પણ જમીનનો વ્યય છે. જમીન ઉપર ઘાસ ઉગાડવું એ જમીનનો વ્યય છે. ઘાસનું ઉત્પાદન પણ ઉપરોક્ત અનાજના ઉત્પાદનની જેમ કરી શકાય.

(૬) વાહનો ના પાર્કીગ માટે જમીન ફાળવવી એ જમીનનો વ્યય છે. વાહનોના પાર્કીંગં માટે ભોંય તળીયા અને અન્ય માળ ઉપર આયોજન સાથે જગ્યા ફાળવી શકાય.

(૭) વિમાનતળ ની જગ્યા એ જમીનનો વ્યય છેઃ આજના ઝડપી જમાનામાં કે તે સિવાય પણ આપણે વિમાનોને નષ્ટ કરી શકીશું નહીં. વિમાન ના ઉતરાણ માટે રનવે જોઇએ. જ્યાં સુધી નવી શોધ ન થાય ત્યાં સુધી આપણા વિમાની મથકો અસ્તિત્વમાં રહેશે અને તે ઉપરાંત નવા વિમાન મથકો પણ બનાવવા પડશે. વિમાનના રનવે માટે લાંબી જમીનની સખત પટ્ટી ઓ જોઇએ. વિમાનની મહત્તમ પહોળાઈ જેટલી તો જોઇએ જ. બાકીની જગ્યામાં તમે ઘાસ અને અનાજ ઉગાડી શકો. જો કે પક્ષીઓનો ઉપદ્રવ થાય. પણ પક્ષીઓને અને તીડોને ભગાડવા માટે અમૂક કંપનો વાળો અશ્રાવ્ય અવાજ આ સમસ્યાને ઉકેલી શકે છે.

(૮) શું તળાવ અને નદીઓ જમીનનો વ્યય છે?

નાજી. તળાવ અને નદીઓ જમીનનો વ્યય નથી. પણ નહેરોને તમે ભૂગર્ભ કરી ને કે તેના ઉપર સોલર પેનલો રાખીને બનાવી શકો.

(૯) શું રસ્તાઓ જમીનનો વ્યય છે?

હા અને ના.

જો આયોજન વગર રસ્તાઓ બનાવ્યા હોય તો તે ખર્ચાળ અને મુશ્કેલીઓ ઉભા કરનારા બને છે.
રસ્તાઓ માટે વપરાતી જમીનનો કરકસર ભર્યો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો?

(૧) રસ્તાઓ પણ ભૂગર્ભ અને બહુમાળી બનાવી શકાય છે.

(૨) જળમાર્ગો બનાવી શકાય, જેથી જળ વધુ જમીનમાં ઉતરે અને સંચય થાય.

(૩) ઉત્પાદનને અને ખાસ કરીને અન્ન, શાકભાજી અને ફળફળાદિના ઉત્પાદનને વધુને વધુ પ્રમાણમાં સ્થાનિક બનાવીને રસ્તાઓ ઉપરનું દબાણ ઓછું કરી શકો.

(૪) વાહનોની ગતિને અવરોધતા ઓછામાં ઓછી કરીને રસ્તાઓ ઉપરનું દબાણ ઓછું કરી શકો.

(૫) રસ્તાઓ બનાવવા માટે આસપાસનીની બંને બાજુએથી માટી લઈ રસ્તાની જમીનને ઉંચી કરવી પડે છે. રસ્તાઓ અને રેલ્વે માર્ગને સમાંતર રાખી તેની બંને બાજુએ નહેરોને બનાવી શકાય. તે ઉપરાંત ફ્ળોના વૃક્ષોની હરોળો રાખી ફળ અને ઘાસનું ઉત્પાદન કરી શકાય.

(૬) રસ્તાઓની બંનેબાજુ ટ્રાન્સમીશન ટાવરો અને તેની ઉપર પવન ચક્કીઓ રાખીને પ્રાકૃતિક ઉર્જા ઉત્પન્ન કરી શકાય છે.

(૭) ટ્રાન્સમીશન ટાવરો ના ફ્રેમવર્ક ઉપર સોલરપેનલો ગોઠવી વિદ્યુત ઉર્જા બનાવી શકાય.

(૮) સંભવ છે કે વખત જતાં રસ્તા ઉપરના આ ઉર્જાશ્રોતો વાહનો માટે ઉર્જા આપનારા બની રહે.

(૯) હાલનો જમાનો ઈન્ટરનેટનો જમાનો છે. તેથી ઘણા જ કર્મચારીઓને તમે તેઓ ઘરે બેઠા બેઠા કામ કરે તેવી વ્યવસ્થા ઉત્પન કરી શકાય તેમ છે. આમ કરવાથી વાહન વ્યવહારનો રસ્તા ઉપરનો બોજો ઘટશે.

(૧૦) રસ્તાઓ અને ઝડપ ઘણા ઉપયોગી છે અને જ્ઞાન, સંવાદ, આદાનપ્રદાન, પ્રવાસન ઉદ્યોગને બહુ ઉપયોગી છે. તે ઉપરાંત વિપત્તિના સમયે તે બહુ ઉપકારક બને છે.

જમીનને નવસાધ્ય કેવી રીતે કરી શકાય?

 Saline land to be converted to furtile land

ખરાબાની જમીન જો તે સામાન્ય ક્ષારવાળી હોય તો તેને સેન્દ્રીય અને જૈવિક ખાતરોથી ફળદ્રુપ બનાવી શકાય છે. ખરાબાની જમીન પણ આવા પ્રકારમાં આવે છે. તેને ફળદ્રુપ કરવા માટેના હજાર રસ્તાઓ છે.

દરીયાઈ ક્ષારવાળી રણની જમીનઃ આ જમીનને ફળદ્રુપ કરી શકાય છે અને તકનિકી દ્વારા મીઠું (નમક), શુદ્ધ પાણી, ખેત તલાવડી, ખેતી, ઘાસ, ઉર્જા આપે તેવા પાક, વૃક્ષ, અને સૌર ઉર્જાનું ઉત્પાદન કરી શકાય છે. કાળક્રમે તેનું જંગલમાં રુપાંતર કરી શકાય છે.

તળાવ અને નદીના કિનારાઓને વિકસાવી ત્યાં ઉત્પાદન, પ્રવાસન અને રહેણાકના ક્ષેત્રો સુયોગ્ય આયોજન દ્વારા બનાવી શકાય છે.


શિરીષ મોહનલાલ દવે.

ટેગ્ઝઃ મહાત્મા ગાંધી, જમીન, ભૂમિ, ભોગવટા, હક્ક, માલિકી, સોલર સેલ, પવન ચક્કી, વસ્તિ, ગામડાં, સ્વાવલંબી, ઉત્પાદન, રસ્તા, ભારણ, આનંદ, સુખ સગવડ, પ્રાથમિક, શિક્ષણ, સહયોગ, શોષણ, જ્ઞાન, સરકાર, સંરચના, નાગરિક, નદી, તળાવ, વિકાસ

Read Full Post »

%d bloggers like this: