Feeds:
Posts
Comments

Posts Tagged ‘બાંધકામ’

ગુજરાત હાઉસીંગ બૉર્ડની મેલી મથરાવટી

હા ચોક્કસ ૧૯૭૧થી તો ગુજરાત હાઉસીંગ બૉર્ડની મેલી મથરાવટી ઉડીને આંખે વળગે તેવી છે.

આપણે એક દાખલો લઈએ.

લાલબહાદુર શાસ્ત્રી નગર, નારણપુરા અમદાવાદ-૩૮૦૦૧૩

નહેરુ નગર, વિજયનગર અને પ્રગતિનગર પછી શાસ્ત્રીનગરની સ્કીમ   ગુજરાત હાઉસીંગ બૉર્ડે નાખેલી. આ સ્કીમ બનતા સુધી ૧૯૬૯ કે ૧૯૭૦માં પ્લાન થઈ હશે. પણ બાંધકામ ૧૯૭૧માં ચાલુ થયેલ. ૧૯૭૫ના અરસામાં બાંધકામ પુરું થયું હશે. નહેરુનગરના ફ્લેટની કિમત બનતા સુધી રૂ. ૫૦૦૦ જેટલી રાખવામાં આવી હતી. તે પછી વિજયનગરના ફ્લેટની કિમત રૂ. ૧૨૦૦૦ જેટલી રાખવામાં આવી હતી. પ્રગતિ નગરના ફ્લેટની કિમત રૂ. ૨૫૦૦૦ ની આસપાસ હતી. આ બધી સ્કીમો વચ્ચે ત્રણ ચાર વર્ષનું અંતર હશે. બધી એમઆઈજી (મધ્યમ ઈન્કમ ગ્રુપ)ની હશે કારણ કે બાંધકામ લગભગ ૧૦૦ ચોરસવાર હતું.

બજારભાવ કરતા ક્યાંય વધારે કિમત

ગુજરાત હાઉસીંગ બૉર્ડની શાસ્ત્રીનગર ની સ્કીમમાં કિમત ૧૯૭૪-૭૫ના અરસામાં નક્કી કરવામાં આવેલી. તેમાં ત્રણ જાતના ફ્લેટ હતા. એલઆઈજી એલ-૩, એલઆઈજી એલ-૪ અને એમ આઈ જી એમ-૪ અને એમ-૫.

એમ-૫ની નીચે શોપ્સ રાખવામાં આવેલી. એમ-૪ની નીચે શોપને બદલે ફ્લેટ જ હતા, એટલો ફેર હતો.

દરેક ટાઈપના ફ્લેટની કિમત સરખી હતી. ફ્લેટના એલોટમેન્ટ માટે જનતા સામે ખુલ્લી રીતે ડ્રૉ દ્વારા ફળવણી કરવામાં આવેલી. બજારભાવ કરતાં કિમત ઠીક ઠીક વધારે રાખવામાં આવેલી.

ફ્લેટ એમ-૫ ટાઈપ

હવે દાખલા તરીકે આપણે એમ-૫ ટાઈપની વાત કરીશું.

આ ફ્લેટની કિમત રૂ. ૫૫૦૦૦/- રાખવામાં આવેલી. તેની ઉપર ૧૦% સ્ટેમ્પ ફી. જે વધારીને ૧૨.૫% કરવામાં આવેલી. જે આખા દેશમાં અનેક ગણી રીતે વધુમાં વધુ હતી. સરકારે વેચેલા હોવા છતાં પણ સ્ટેમ્પ ડ્યુટી આવી રીતે આઉટ ઓફ પ્રપોર્શન હતી..

આ રીતે એમ-૪ અને એમ-૫ ફ્લેટ ૬૦૫૦૦માં પડે તેમ હતું. ફ્લેટ પુરી રીતે તૈયાર થયા ન હતાં છતાં પણ એલોટમેન્ટ કરી દેવામાં આવેલ. અને જો તમે હાઉસીંગબોર્ડની ગુસ્તાખી અને વાંકને કારણે રજીસ્ટર્ડ કરાવવામાં મોડા પડ્યા હો તો તમારે રૂ. ૬૧૫૦૦ જેવી સ્ટેમ્પ ડ્યુટી લાગુ પડે. આ કિમત તે વખત માટે રકમ અને ટકાની દૃષ્ટિએ ઘણી વધારે હતી.

આ કેવો એરિયા હતો? અંકુરથી શાસ્ત્રીનગર ચાલતા આવવું પડતું કારણકે રસ્તો કાચો હતો અને ચોમાસામાં (૧૯૭૬માં) શાસ્ત્રીનગર સુધી બસ આવતી ન હતી.

રૂ. ૫૫૦૦૦/- માં તો તમને આવા વિસ્તારમાં ૩૦૦ વારના પ્લૉટમાં ૧૦૦ ચોરસવારનું ટેનામેન્ટ મળી શકતું હતું. ૯૦૦ કે ૧૦૦૦ ના માસિક આવકવાળા કે તેથી વધુ માસિક આવકવાળા એમઆઈજીમાં આવતા હતા. પણ ભાડા ખરીદ પ્રમાણે રૂ.૬૫૦ નો માસિક હપ્તો. જેઓ પાસે કાળા બજારના પૈસા હોય અથવા તો ડાબા હાથની આવક હોય તેવો જ રૂ. ૯૦૦ની આવકવાળો કર્મચારી રૂ. ૬૫૦નો હપ્તો ભરી શકે.

પઝેશન આપવામાં લાલીયાવાડી

૧લી એપ્રીલના રોજ પઝેશન આપવાનો વાયદો હતો. પણ જ્યારે ૧લી એપ્રીલ ૧૯૭૬ના રોજ તપાસ કરી તો ખબર પડી કે ટાઇલ્સ પણ લાગી ન હતી અને ઈલેક્ટ્રીક ફીટીંગ પણ અધુરું હતું. મેં લેખીત જાણ કરી. પણ એ જમાનો એવો હતો કે સરાકારી માણસ તમને લેખિત જવાબ ન આપે. એક મહિના પછી તપાસ કરી તો પણ સ્થિતિ લગભગ એવી જ હતી. એટલે રુબરુ મુલાકાત લીધી. મને મૌખિક મુદત આપી. આમ કેટલાક ધક્કા થયા. અને મને મૌખિક સલાહ આપવામાં આવી કે મારે સીવીલ કામના સુપરવાઈઝરની સાથે ને સાથે રહી રુબરુમાં જ કામ પતાવવું તો જ કામ પતશે.

મેં પૂર્વ શરત અનુસાર કિમતના ૨૦ટકા તો ભરી જ દીધા હતા અને પઝેશન આપ્યું એટલે બાકીના પૂરા પૈસા આપી દીધા. વિલંબ કરવો પાલવે તેમ ન હતો. બે ત્રણ દિવસ સુપરવાઈઝર સાથે રહ્યો અને કામ પતાવ્યું. પણ પછી રજીસ્ટ્રેશનનો સવાલ ઉભો થયો એટલે કે ૧લી એપ્રીલ થી જેટલા મહિના હાઉસીંગ બોર્ડે મોડું પઝેશન આપ્યું તેનું વ્યાજ માગ્યું. અને રજીસ્ટ્રેશન ન કર્યું. ત્યાં વળી ઈન્દીરામાઈએ લેન્ડસીલીંગ એક્ટ નાખ્યો અને વર્ષો સુધી રજીસ્ટ્રેશનનું કામ પાછું ઠેલાયું કારણ કે ગવર્નમેન્ટના હાઉસીંગ બોર્ડે વેચેલા મકાનોને પણ લેન્ડ સીલીંગ એક્ટમાંથી બકાત રાખ્યા ન હતા. બેવકુફીની તો આ ઈન્દીરાઈ ગવર્નમેન્ટની હદ હતી.

મેં ઘણી લખાપટ્ટી કરી પણ મને મોડું પઝેશન આપ્યા બદલ મને કોઈ રાહત ન આપી. હાઉસીંગ બોર્ડનું કહેવું હતું કે ફ્લેટ તો તૈયાર જ હતો પણ મેં જ પઝેશન મોડું લીધું એટલે મારે તેટલા માસિક હપ્તા ભરવા જ જોઇએ. હું હાઉસીંગ બોર્ડના કમીશ્નરને મળ્યો અને બધી વાત કરી. એમણે કહ્યું કે સ્ટેમ્પ ડ્યુટી હજી કદાચ વધુ પણ થાય તેથી તમે રજીસ્ટ્રેશન તો ચાલુ ૧૨.૫% સ્ટેમ્પડ્યુટી લેખે ભરી જ દો અને પછી તમારો કેસ લડો. મેં તેમના ઉપર વિશ્વાસ રાખ્યો. ગુજરાત હાઉસીંગ બોર્ડના હિસાબે પૈસા ભરી દીધા. એ દરમ્યાન મારી મુંબઈ બદલી થઈ. મેં મુંબઈ થી પત્ર વ્યવહાર કર્યો પણ મને જવાબ આપ્યો કે કમીશ્નર સાથેની મુલાકત થકી આપનો કેસ પુરો થયો છે. મારામાં વધુ પત્રવ્યવહાર કરવાનો અને લડવાનો ટાઈમ જ ન હતો.

હવે તમને થશે કે રૂ. ૫૫૦૦૦ અને ૧૦%ની સ્ટેમ્પડ્યુટી એટલે કે   રૂ. ૬૦૫૦૦/- અથવા તો રૂ. ૬૫૦ના માસિક હપ્તા રૂ. ૧૦૦૦ની આસપાસની આવકવાળા કેવી રીતે ભરી શકે?. બેંકવાળા તો, ઈન્દીરા માઈના રાજમાં ૧૪.૫ ટકાએ લોન આપતા હતા અને હજારો જાતના કાગળીયા કરાવતા હતા. તે વ્યાજ અને લોન પોષાય નહીં. કારણ કે તો તો રૂ. ૬૫૦ નો ૧૦ વર્ષનો હપ્તો જ શું ખોટો!

ઈન્દીરાઈ કટોકટીનો લાભ એળે ગયોઃ

ઈન્દીરા માઈએ કટોકટી જાહેર કરેલી. એટલે એક એવી જાહેરાત પણ કરેલી કે એક માસમાં સરકારી હાઉસીંગ લોન મંજુર કરી દેવી. આ કેન્દ્રના કર્મચારીઓને લાગુ પડતું હતું. અને લોન કેન્દ્રની ઓફીસ મંજુર કરતી હતી. તે લોન માટે ગવર્નમેન્ટ હાઉસીંગ બોર્ડ નો એલોટમેન્ટ લેટર પુરતો હતો. એટલે મારી લોન રૂ. ૪૩૦૦૦/- જે ૮%ના દરવાળી હતી તે મંજુર થઈ ગઈ. પણ મારી લોકલ ડીસ્ટ્રીક્ટની ઓફીસે અનેક બહાનાઓ કાઢીને ત્રણ માસ લીધા. અમારા એકાઉન્ટ ઓફીસર સાહેબે “કો-લેટરલ” સીક્યોરીટી માગી. આ સીક્યોરીટી હાઉસીંગબોર્ડે આપવાની હતી. અને હાઉસીંગ બોર્ડ તો તમે જાણો જ છો કે કેટલી વીસે સો કરાવે છે? મારા ડીપાર્ટમેન્ટમાં મારું કેવું ચાલશે તે ચોક્કસ ન હતું. વળી એમ કરવામાં સમય પણ જાય તેમ હતું. અને તે પોષાય તેમ ન હતું. એટલે હાઉસીંગ બૉર્ડના ચેરમેનને જ સાધવો એવું નક્કી કર્યું.

પછી મને થયું કે આ કામ સહેલું નથી. મારા પિતાશ્રી, હાઉસીંગ બોર્ડના ચેરમેનને ઓળખતા હતા. તેઓ એડ્વોકેટ હોવાના નાતે એકબીજાને મળતા હતા. એ ચેરમેને કમીશ્નરને ફોન કર્યો. અને કમીશ્નરે એસ્ટેટ મેનેજરને ફોન કર્યો હશે. હું “કોલેટરલ સીક્યોરીટી”નો લેટર ટાઈપ કરીલો લઈને ગયો. સ્ટાફે બબડતાં બબડતાં એસ્ટેટ મેનેજરના સહી સીક્કા કર્યા. (મફતમાં બધું કરાવવું છે એવું કંઈક બબડ્યા હતા).

ફ્લેટો થાળે પાડવા રાહતો દાખલ કરી

મારા જેવી સગવડ બધાને ન હોય. અને આવા મોંઘા મકાન લેવા કોઈ આગળ પણ ન આવે. એટલે હાઉસીંગ બોર્ડે આવકની શરતો નાબુદ કરી. ૧૦ વર્ષને બદલે ૨૦ વર્ષના હપ્તા નક્કી કર્યા. જે ફ્લેટ ખાલી હતા તેને માટે વહેલો તે પહેલો ના ધોરણે આપવા શરુ કર્યા. તો પણ મોટાભાગના ફ્લેટ ખાલી રહ્યા એટલે ઓએનજીસી, ઈન્કમ ટેક્ષ વિગેરે ખાતાઓને વેચ્યા અને આ ખાતાઓએ તેનો ગવર્નમેન્ટ ક્વાર્ટર્સ તરીકે ઉપયોગ કર્યો. આમ માંડ માંડ એમ-૫ અને એમ-૪ ફ્લેટો થાળે પડ્યા. ઠીક ઠીક ખોટ હાઉસીંગ બોર્ડે ખાધી હશે.

૧૯૭૭ના અંત પછી મકાનના ભાવોમાં ઉ્છાળો આવ્યો. બાંધકામના મટીરીયલ ઉપરના અને પ્રોડક્ષન વધારવા ઉપરના રીસ્ટ્રીક્સનો દૂર થયા હતા અને તેથી મકાનની કિમતોમાં ઉછાળો આવ્યો હતો. હાઉસીંગબોર્ડના મકાનો તમે પૂરી કિમત ભર્યા વગર વેચી ન શકો કે ગેરકાયદેસર રીતે ભાડે ન આપી શકો. પણ જ્યારે બજાર કિમત ખુબ વધી જાય ત્યારે બધા દુરાચારો ચાલુ થાય છે. એટલે “ભાડા ખરીદ”ની સ્કીમો વાળા મકાનો ગેરકાયદેસર રીતે બારોબાર “વેલ વીશર” ના આધારે વેચાવા માંડ્યા.

હાઉસીંગ બોર્ડ, “ભાડા ખરીદ પદ્ધતિ”ની સ્કીમ હેઠળ આપેલા ફ્લેટોના માસિક હપ્તા વસુલીમાં લાલીયા વાડી ચલાવે છે. ૫૦ વર્ષને અંતે પણ તે આ માટેની કોઈ સ્કીમ બનાવી શકી નથી.

બારદાનોએ સુંદર સ્કીમ ને બદસુરત બનાવી    

ગુજરાત હાઉસીંગ બૉર્ડના આ શાસ્ત્રીનગરની સ્કીમની રચના સુંદર હતી. સ્કીમમાં બગીચા અને થીયેટરની જોગવાઈ હતી. જોકે આજની તારીખ સુધી કોઈ બગીચો કે થીયેટર કે એવું કશું થયું નથી. પણ ૧૯૭૭ના અરસામાં હાઉસીંગ બોર્ડનો શાસ્ત્રીનગર એરિયા એ અમદાવાદનો શ્રેષ્ઠ એરિયા હતો.

૧૯૮૦માં વળી પાછી ઈન્દીરાઈ સરકાર આવી. તેણે એફ એસ આઈ વધારી કે કેમ તે ખબર નથી. પણ વધારે કોઈ એક દિશામાં દશ ફુટ બાંધકામ વધારવાની છૂટ આપી. આ માટે તેણે કોઈ પદ્ધતિ કે નીતિ નિયમો કર્યા હતા કે કેમ તે ખબર પડતી નથી. આમ તો આગળની કે પાછળની કે કોઈપણ ખુલ્લી જમીન સામાન્ય ઉપયોગની ગણાય. હાઉસીંગ બ્લોકોના એસોસીએશને જનરલ બોડીની સભા બોલાવીને સામુહિક રીતે પ્લાન બનાવી, મંજુર કરાવી અને પૈસા ઉઘરાવી બાંધકામ કરાવવું જોઇએ. કોઈપણ બ્લોક મેમ્બર એસોસીએશન આવી કાયદેસરની પદ્ધતિ અપનાવે છે કે કેમ તેની દરકાર હાઉસીંગ બોર્ડ ન જ કરે. હાઉસીંગ બોર્ડ આવી માથાકુટમાં શું કામ પડે?

ગમે તે કોઈ મેમ્બર આવે, રૂ. ૧૦૦૦/- જમા કરે, થોડા ખવડાવે અને બાંધકામ કરે. એટલે હાઉસીંગબૉર્ડ માટે વાત પૂરી. ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર વાળાઓએ આમેય જમીન કબ્જે કરેલી જ હતી. એટલે મોટાભાગના ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર વાળાઓએ એક એક રુમ વધારી દીધો. કેટલાકે બે બાજુએ એક એક રુમ વધારી દીધો. ઉપરાંત હાઉસીંગ બોર્ડે પોતે જે જગ્યા ઓપન રાખવામાં આવનાર હતી ત્યાં ખોબલા જેવા બે માળીયા અને દુકાનો બાંધી દીધી. શાસ્ત્રીનગર જે એક સમયે શ્રેષ્ઠ અને સુંદર વિસ્તાર હતો, તે અત્યારે એક કુરુપ વિસ્તાર બની ગયો છે.

ગમે ત્યાં દુકાનો, ગલ્લાઓ થવા દેવામાં હાઉસીંગ બોર્ડ છોછ રાખતું નથી. જે સરકારી સંસ્થા ખાતેદારો પાસેથી મકાનના હપ્તા પણ ન ઉઘરાવી શકે, સંસ્થાને ગરીબ અને દેવાદાર રાખે પણ સ્ટાફ ગરીબ ન બને પણ અવારનવાર રાહતની સ્કીમો બહાર પાડ્યા કરે તેની પાસેથી તમે સુંદરતા કે સારા વહીવટની તો આશા જ ન રાખી શકો.

આ કોઈ શાસ્ત્રી નગર એકલાની વાત નથી.

શાહ આલમ રોજાવાળી કોલોનીઓની તો આનાથી પણ ખરાબ કથા છે. અર્બન ડેવેલપમેન્ટ ઑથોરીટી પણ કંઈ કમ નથી. તેનો ટેસ્ટ કરવો હોય તો ગરીબ શીડ્યુલ્ડ બેકવર્ડ ક્લાસને ફાળવેલી જમીનો ઉપર હાલ વાસ્તવિક કબજો કોનો છે તે જાણો તો ખબર પડશે કે માલેતુજાર લોકો જ આ જમીન ઉપર કબજો ધરાવે છે.  સરકારી કર્મચારીઓ પણ તે માટેના એજન્ટો હોય છે.

મ્યુનીસીપાલીટી હોય, ઔડા હોય, કે હાઉસીંગ બોર્ડ હોય સૌને પ્રજાની સુખ સગવડ કરતાં “કાયદાની ઐસી તૈસી” કરીને પૈસા ગજવે કરવામાં જ રસ હોય છે. જો દેશના સર્વોચ્ચ પણ જો વિશ્વસનીય અને વિવાદથી પર રહેવામાં માનતા ન હોય તો આ સરકારી કે અર્ધસરકારી કર્મચારીઓ શામાટે કાયદાના રાજ માટે પ્રયત્ન કરે? પૈસા શા માટે ગજવે ન કરે? તેઓ જાણે છે કે જો આવું વ્યાપક બનશે એટલે ન છૂટકે સરકાર માઈબાપ રાહતો આપવાની સ્કીમો બહાર પાડશે. ગેરકાયદેસર બાંધકામને કાયદેસર કરવા “ઈમ્પેક્ટ ફી” લાગુ કરવાની સરકારી ભલામણ “સહીયારો પ્રપંચ” નથી તો બીજું શું છે? દેશને જરુર છે દરેક લેવલે એક ક્રેઝી ન્યાય મૂર્ત્તિ, ક્રેઝી મુખ્ય મંત્રી અને ક્રેઝી સરકારી અમલદાર જે વ્યાપક હિતમાં અર્થઘટન કરે, આદેશ આપે અને તેનો અમલ કરે અને કરાવે.

શિરીષ મોહનલાલ દવે

ટેગ્ઝઃ ગુજરાત હાઉસીંગ બોર્ડ, કમીશ્નર, એસ્ટેટ ઓફીસર, કર્મચારીઓ, ભાડા ખરીદ પદ્ધતિ, હપ્તા, લાલીયાવાડી, સ્કીમ, સુંદર, બદસુરત, શાસ્ત્રીનગર, કોલોની, એસોસીએશન, રૂ. ૧૦૦૦, બાંધકામ, ફાવેતેમ, બગીચો, થીયેટર, ઈન્દીરા, કટોકટી

Advertisements

Read Full Post »

કમીશ્નર સાહેબોને, ચૂંટાયેલા નિરીક્ષકોને અને જજ સાહેબોને બેવકુફ કહીશું કે ઠગ કહીશું?

નરેન્દ્રભાઈ મોદી ભલે ગુજરાતને યુરોપીયન દેશોની હરોળમાં લઇ જવાના સ્વપ્ના જોતા હોય પણ મ્યુનીસીપલ કમીશ્નર સાહેબો અને ચૂંટાયેલા સભ્યો, તેમના સ્વપ્નોને અચૂક રોળી નાખશે.

સૌપ્રથમ તો કમીશ્નર સાહેબોની એ પ્રાથમિકતા જ નથી કે શહેરની સુખાકારી તરફ ધ્યાન આપવું, શહેરના પ્રશ્નો સમજવા અને નવા પ્રશ્નો ન થવા દેવા.

મ્યુનીસીપાલીટી શામાટે છે?

મ્યુનીસીપાલીટીનું એક ગુજરાતી નામ છે “શહેર સુધરાઈ”

પણ સુધરાઈ એટલે શું?

શહેર સુધરાઈ એટલે શહેરને સાફ સુથરું રાખનારી સંસ્થા.

હાજી. એ વાત ખરી.

અમે ક્યાં સીધા છીએ! અમે તો વાંકા છીએઃ

કમિશ્નર સાહેબ કહેછે કે શહેરને કેવીરીતે સાફ સુથરું રાખવું એ બાબતમાં અમે સીધી રીતે કામ નહીં કરીએ. અમારી એટલે કે સરકારી અધિકારીની રુએ અમે કોઇ કામ સીધી રીતે કરતા નથી. અમે હમેશા વક્રગામી અને ઉંધી દીશામાં જ ગતિ કરીએ છીએ.

તમે જુઓ, અમારા પૂર્વજો મતલબ કે પૂર્વગામીઓ એટલે કે અગાઉના કમીશ્નરો રાત્રે રસ્તાઓને પાણી થી ધોવડાવતા હતા. અમે એ કરતા નથી. અગાઉ પોળોમાં જે પીવાના પાણીના નળ આપેલા તે નળનું પાણી ચોકડીની બહાર જાય અને બહાર ભીનું કરે તો અમે તરત તેનો દંડ કરતા. પોળ ચોક્ખી ચણાક રખાતી. હવે અમે એવું બધું કરવામાં માનતા નથી.

અરે હવે તો અમે ગેરકાયદેસર રીતે મોટા મોટા ટાવરો બંધાઈ જાય અને વેચાઈ પણ જાય તો પણ અમારા પેટના પાણીને અમે હલવા દેતા નથી. સાહેબ તમે અમને સમજો છો શુ?

અમારું સર્વ પ્રથમ કર્તવ્ય છે કે કશી સફાઈ કરવી જ નહીં. એટલે જનતા ગંદકીથી ટેવાઇ જાય.

ધારો કે અમે એક ટીપી સ્કીમ બનાવી

તો અમે અમારી આ ટી.પી. સ્કીમમા શાકમાર્કેટ, કે દવાખાના, પેટ્રોલ પંપ, કે મોટર સ્કુટર ગેરેજ, કે રીક્ષા પાર્કીંગ, કે વાહન પાર્કીંગ, કે રેસ્ટોરાં, કે બેંકો, કે નાના ધંધાદારીઓ જેવા કે ચાની કિટલી વાળા, પંચર રીપેરર, મોચી, કે બુટપોલીસ કરનારા, રફુકરનારા, કપડાને ઈસ્ત્રી કરનારા, કપડાને રફુ કરનારા, માટીના ઘડા વેચનારા, વાળકાપનારા, કે પરબવાળા,   જાહેર પેશાબ-સંડાસ, કે પીંજારા,   કે કોન્ટ્રાક્ટરોના મજુરોના રહેણાકમાટે કે એવા કોઇપણ માટે કશું અનામત રાખતા નથી કે કશી જુદી જોગવાઈ પણ રાખતા નથી. ગુજરાત હાઉસીંગ બૉર્ડ નામની સંસ્થા સાથે એવીકોઈ સગવડ માટે વાટાઘાટો કરી શહેર સુંદર અને ઝોંપડ પટ્ટી વગરનું ફુટપાથો દબાણ વગરની રહે તે માટે કોઇજાતની તસ્દી લેવામાં માનતા નથી, કે એવા કોઇપણ માટે કશું અનામત રાખતા નથી કે કશી જુદી જોગવાઈ પણ રાખતા નથી. અમે ફક્ત એટલું કરીએ. બધાને વ્યવસાયવાળા ગણીએ. એટલે અમે કોમર્સીયલ અને રહેણાક એમ બે જ ભાગ પાડીએ.

તમે જાણોજ છો કે ધારોકે અમે ટીપી સ્કિમમાં એક રસ્તો બનાવ્યો હોય . હવે એ જગ્યા તો ઉજ્જડ જ છે. એટલે તેને પાકો કરવાની જરુર જ નથી. ગટર અને ફુટપાથની પણ જરુર નથી.

અમે હાથી છીએ અને અમારે સતત આરોગવા જોઇએ

વિજળીના કેબલોમાટેની પાઇપો કે બીજી યુટીલીટી સર્વીસીસ જેમકે ટેલીફોન કેબલ, ગેસ પાઈપ કે ડ્રેનેજ માટેની પાઇપો અગાઉથી અને તે પણ અમે પોતે શુંકામ નાખીએ? હા એ વાત ખરી જો આવું બધું અમે કર્યું હોય તો અમે તેને લાગતી વળગતી કંપનીઓને ભાડે આપી શકીએ અને મ્યુનીસીપાલીટીને કમાણી કરાવી આપી શકીએ અને જનતાને અવારનવાર થતા ખોદકામો થકી થતી ચાલવામાં થતી અને વાહનો ચલાવવામાં થતી મુશ્કેલીમાંથી મુક્તિ અપાવી શકીએ. પણ ભાઈ અમને અવારનવાર થતા ખોદકામોની પરમીશનો આપવામાં થતી આવકો અને તેને અવારનવાર રીસરફેસ કર્યા ન હોય તો પણ કરેલા છે તેવું રેકોર્ડ ઉપર બતાવીને થતી ટેબલ નીચેની મબલખ કમાણીનું શું?

અને સાહેબ જો બધા રસ્તાઓ વ્યવસ્થિત હોય, ફુટપાથો પણ સમતલ, સળંગ અને યોગ્ય પહોળાઈની હોય તો પછી જોગીંગ પાર્કના અમારા પ્રોજેક્ટોનું શું થશે? જો બધુ સુષ્ઠુ સુષ્ઠુ હોય તો રસ્તા અને ફુટપાથની સફાઇ સરખી રીતે થાય એ અમે જાણીએ છીએ. પણ સાહેબ “જેમસંસ્કાર જાડા એમ જીવન સરળ” એ મુહાવરાનું શું થશે?

સાહેબ જો બધું ચોક્ખું હોય અને અમે ફુટપાથો અને રસ્તાઓ ઉપર ખાણી પીણીની લારીઓ, ગલાઓ કે ઓપન એર રેસ્ટોરાંઓ ન કરવા દઈએ તો સાહેબ લાખો રુપીયા ખર્ચીને ડૉક્ટર થયેલા માણસોનું શું? સાહેબ અમારે તો બધાનો ખ્યાલ કરવો પડે. હા એવાત જુદી કે જ્યારે હેપીટાઈટીસ જેવો રોગચાળો ફાટી નીકળે ત્યારે અમે કામચલાઉ બધું બંધ કરાવી દઈએ અને મોટા મોટા પોસ્ટરો જનતાને જણાવીએ કે ખુલ્લું અને ગંદીરીતે તૈયાર થયેલું આ બધું આરોગ્ય માટે કેટલું બધું હાનીકારક છે. સાહેબ આવી મહામારી ફાટી નિકળે ત્યારે અમારે અને ડૉક્ટરસાહેબોને કમાણીમાં તડાકો પડે છે.

તમે જાણો જ છો કે જ્યાં સુધી જનહિતના કામોને અને અમારી ડ્યુટીના કામોને લાગેવળગે છે ત્યાંસુધી તો અમે અમારું ભેજુ તો અમારા ઘરના બગીચાના ઝાડ ઉપર જ મુકી રાખીએ છીએ. સફાઈની વાત હોય તો અમારા ખ્યાલ ઉચ્ચ છે. પણ આ ખ્યાલો અમે અમારા પોતાના, મેયર સાહેબો, હાઈકૉર્ટ ના જજસાહેબોના ક્વાર્ટર્સના   ઘરના કંપાઉન્ડની બહારની ફુટપાથ અને રસ્તા સુધી જ અમલમાં મુકીએ છીએ. અમે અમારા ખ્યાલો અમારા કર્મચારી ભાઇઓ ઉપર કે કોન્ટ્રાક્ટરો ઉપર લાદવા મગતા નથી.

કોઇના  જમીનના બધા ફાઈનલ પ્લોટ કર્યા અને અમે ૪૦ ટકા લેખે જમીન મેળવી કે પૈસા મેળવ્યા એટલે બીલ્ડરભાઈઓ સાથે અમારા અંગત ધંધાપાણીને લગતો વહીવટ પણ કર્યો.

અમે કોઇએક ફાઇનલ પ્લોટ કેવા ઉપયોગ માટે લેવો તે પણ નક્કી કરી છીએ.

જેમકે રહેણાંક માટે નો પ્લોટ, વ્યવસાય માટેનો પ્લોટ.

વળી અમે ડૉક્ટર સાહેબો માટે અને ચિકિત્સાલયો માટે છૂટછાટ આપીએ છીએ.

અમે દરકાર કરતા નથી

પૂરતું પાર્કીંગ કોને કહેવાય, વાહનોની અવરજવર માટે અને માણસોની અવરજવર માટે કેટલી જગ્યા હોવી જોઇએ તેની અમે દરકાર કરતા નથી.

બિલ્ડરભાઈ કમ્પાઉન્ડ વોલને ગમે તેટલા દરવાજા રાખે તેનો અમને છોછ નથી. કમ્પાઉન્ડવોલ રાખે કે ન રાખે તે પણ બિલ્ડરભાઈ નીમુનસફ્ફીની વાત છે

ફાઇનલપ્લોટની અંદરની જગ્યા કે જ્યાં બાંધકામ થયું હોય તો પણ અમે તેને બાંધકામની વ્યાખ્યામાં લેતા નથી.

અમે અમારી ફરજોનું પણ પાલન નથી કરતા તો બિલ્ડરભાઈઓના બાંધકામને લગતી ફરજોની શી વાત કરો છો સાહેબ તમે! અમને એવા વેદીયાવેડા ન ફાવે.

ફાઇનલપ્લોટની અંદરની જગ્યા કે જે સમગ્ર સભ્યોની અને મુલાકાતીઓની અવરજવર માટે હોય છે ત્યાં રેસ્ટોરાંનો માલિક ખૂરસી ટેબલો ગોઠવી દે અને ગ્રાહકોને અવનવી વાનગીઓ ખવડાવે તેનો અમને કશો વાંધો નથી. અરે સાહેબ જ્યારે અમે ફુટપાથ ઉપર પણ લારી ગલ્લાવાળઓને ટેબલ ખુરસીઓ ગોઠવવાની અને ચા, ભાજીયા, સેવ ઉસળ, ભેળ વિગેરેની સામે અમે અને અમારું આરોગ્યખાતું ગાંધીબાપુના મંકીઓની જેમ આંખો મીંચી દેવામાં માનતું હોય તો કંપાન્ડવોલની અંદરની જગ્યાનો ઉપયોગ તો શું ચીજ છે? અરે સાહેબ અમે તો સી.જી રોડ ના પર્કીંગ ઉપર પણ મારુતી-વાન રેસ્ટોરેન્ટ ચલાવવાની છૂટ આપીએ છીએ. પાર્કીંગની જગ્યા છે એટલે મારુતીવાન પાર્ક તો કરે જ ને. પછી એ તે મારુતિવાનમાં રસોડું ચલાવે તેમાં અમારે શું?

અને સાહેબ અમે કેટલા બધા સીલ માર્યા ખબર છે? રોજ રોજ અમે ત્રણ આંકડામાં સીલ મારતા. અને નૉટીસો ફટકારી એ તો સાહેબ ચાર આંકડામાં. સાહેબ અમે પાંચ, છ, સાત અને આઠ આંકડામાં વહીવટ કર્યો હોય તો બે આંકડામાં અને ત્રણ આંકડામાં તો કંઇક કરવું જ પડે છે ને? એટલે હે (જનતા)સાહેબ, અમે સીલમારવા જેવાં અને નોટીસો આપવાના કામો ત્રણ અને ચાર આંકડામાં કર્યા છે.

સાહેબ કદાચ અમે એક આંકડામાં અમારા કોઈ ચમચાને બલીનો બકરો પણ બનાવીશું જેથી રેકોર્ડ ઉપર રહે કે અમે અમારા માણસો ઉપર પણ કામ ચલાવ્યું છે. કદાચ જજસાહેબો અમને પૂછે તો અમારે તેમને કંઈક જવાબ આપવો તો પડે જ ને. સાવ ઘરની ધોરાજી તો ન જ ચલાવાયને?

કુતરા અને સિંહ વચ્ચે શો ફેર?

સાહેબ, તમને પેલા કુતરા અને સિંહના સ્વભાવની તો ખબર જ હશે. જો તમે તેને પત્થર મારો તો સિંહ પત્થરના ઉદગમસ્થાન એટલે કે મારનાર તરફ દોડશે. કુતરો પત્થર તરફ દોડશે.

અમે પણ જજ સહેબો, જનતા અને લોકોએ ચૂંટેલા સભ્યો કુતરા જેવું વર્તે એવું કશુંક કરીશું.

જુઓ સાહેબ અમે એવા બાંધકામોને સીલ કર્યા છે કે જ્યાં શેઠીયાઓ કારીગરો પાસે કામ કરાવતા હોય. દાખલા તરીકે હિરાઘસુઓ. હવે અમે આવા કારખાનાઓને સીલ મારીએ એટલે આ બધા બેકાર થાય. તેમની રોજી રોટી ખોરવાઈ જાય. એટલે આ એક જાતનો લૉકઆઉટ થયો ગણાય.

લેબર કમીશ્નર સાહેબ આમાં માથું નહીં મારે

લેબર કમીશ્નર માટે કાયદાની જોગવાઈ હાથ વગી નથી. આ કેસમાં કોની પાસેથી ડાબે હાથે પૈસા લેવા તેમાં તેમનો ટકલો કદાચ મુંઝાય છે.

મ્યુનીસીપાલીટી વાળા તો પૈસા આપે જ નહીં. મજુરો તો આપે જ ક્યાંથી? શેઠીયા ઓ તો હાથ ઉંચાકરી દીધા છે. કાયદામાં શું જોગવાઈ છે? તે જોવાની તો મહેનત કરવી પડે!! અને વળી કોઈ કંપ્લેન તો આવી નથી! માટે આંખ જ બંધ કરી દો.

ચૂંટાયેલા મેયર સાહેબ અને સભ્યો કહે છે કે મ્યુનીસીપલ કમીશ્નોરોની તરફ તો જોવાય જ કેમ? પત્થર તો મજુરો ઉપર ફેંકાયો છે માટે મજુર તરફ દોડો. હિરાઘસુઓ એકલાજ કંઈ  મજુરો નથી. મજુરમાં તો ગુમાસ્તાઓ પણ આવી જાય. એટલે મજુરોના હિતની રક્ષા કરવાનો મુદ્દો ઉભો કરવાનો આ મુદ્દાને માનવીય ચળકાટ આપો.

બીલ્ડરભાઇઓએ છેતરપીંડી ભર્યું વેચાણ કર્યું છે કે, ગેરકાયદેસર બાંધકામમાં શેઠીયાઓએ ધંધો સ્થાપ્યો છે કે, આપણા કમીશ્નર સાહેબે ગાંધીબાપુના મંકીની જેમ આંખ મીંચામણા કર્યા છે અને પત્થર આ લોકોએ ફેંક્યો છે એવી વાતોમાં પડાય જ નહીં. એ લોકો તો આપણા ખરા અન્નદાતા છે. સરકાર આપણને શું બાંધી આપે છે. સરકાર જે આપે છે તે તો પાનબીડી છે.

ચૂંટાયેલા મહાનુભાવો શું કહેછે?

મહામહિમ ઉવાચ  “જુઓ. વાસ્તવમાં તો અમારે બિલ્ડર ભાઈઓના હિતની રક્ષા અને અમે જેમના ધંધાપાણીમાં ભાગીદાર છીએ એવા કમીશ્નર સાહેબોના હિતની રક્ષા કરવાની છે. પણ અમે આ બાબતને મજુરોના હિતની રક્ષાના વાઘા પહેરાવશું. એટલે અમે નીચે પ્રમાણે કરીશું

ગેરકાયદેસ બાંધકામઃ

અમે ગેરકાયદેસર બાંધકામ ને “ઈમ્પેક્ટ ફી” જેવી એક “ફી” ઉભી કરી તેને મિલ્કતના કબ્જેદારો પાસેથી વસુલ કરીશું. એટલે હિરાઘસુ જેવા મજુરભાઇઓની રોજીરોટી કાયમ રહે. જોકે શેઠીયાઓને પણ લાભ થશે. પણ સાહેબ હજાર જણને લાભ કરીએ તો થોડા શેઠીયાઓને પણ લાભ થાય તો તે ક્ષમ્ય છે. તે હવે તમે એવું ન પૂછશો કે કહેશો કે “ઈમ્પેક્ટ ફી”ને બદલે “ઈમ્પેક્ટ કર કેમ નહીં? સાહેબ, ઈમ્પેક્ટ કર નાખીએ તો અમારે તેને દર વરસે વસુલ કરવો પડે. અને અમારે ઘણો બધો સર્વે કરવો પડે અમારી પાસે સ્ટાફ જ ક્યાં છે?

પાર્કીંગની જગ્યાનો ધંધાકીય ઉપયોગ

આ બાબતમાં અમે નામદાર કૉર્ટ સાહેબને એવા ઉઠાં ભણાવીશું કે સાહેબ જ્યાં જ્યાં પણ વાહન પાર્કીંગનો પ્રશ્ન ઉભો થતો હશે ત્યાં ત્યાં અમે માલિકો સાથે “વહીવટ” અને “ધંધાપાણી” ના ટેબલનીચેના પ્રાથમિક અને પુનરાવર્તિત દરો નક્કી કરી વાટાઘાટો આગળ ચલાવીશું. વાહન પાર્કીંગનો પ્રશ્ન “હલકર્યા વગર”,  “હલ કર્યો છે” એ કેવીરીતે બતાવી શકાય, એ બાબતમાં આ જુની સમસ્યાને હલ કરવા લાંબાગાળાની મુદત માગીશું.

અને એ … ય પછી “આજની ઘડી અને કાલ નો દિ …”

સાહેબ તમને ખબર તો છે કે અમે જ્યાં ભવિષ્યમાં જ્યાં આવા પ્રશ્નો ઉભા થવાના છે તે જગ્યાએ જે સહેલું છે છતાં પણ અમે ત્યાં તકેદારીનાં પગલાં લેતા નથી, તો વળી અમે આવા અઘરા પ્રશ્નોને શેના ગંભીરતાથી હાથમાં લઈએ!

ભલે થઇ જાય “આજની ઘડી અને કાલ નો દિ …”

સરકારીની માલિકીની જમીન ઉપરનાં બાંધકામઃ

ચૂંટાયેલા મહામહિમ ઉવાચઃ હા અમે હવે આવા બાંધકામ તો સાંખી નહીં જ લઇએ! શું કહો છો કમીશ્નર સાહેબ? બોલો બોલો કેમ બોલતા નથી? કંઇક હોંકારો તો ભણો!

કમીશ્નરસાહેબ બોલ્યા” હા હા સાહેબ. એમાં ના કેમ કહેવાય? સરકારી જમીન શું તેમના બાપની છે? સરકારી જમીન ઉપરના ગેરકાયદેસર બાંધકામ તો હટાવવા જ પડશે.

હે જનતા બંધુ … ચાલો આપણે જોઇએ કમીશ્નર સાહેબ શું કરે છે. એક જગ્યાની મુલાકાત લઈએ.

“આ શું છે?” કમીશ્નર સાહેબ બોલ્યા.

” સાહેબ, આતો મંદીર છે” કમીશ્નર સાહેબનો એક સેનાની બોલ્યો.

“પણ આટલું બધું બાંધકામ થયું કેવી રીતે?”  કમીશ્નર સાહેબ બોલ્યા.

“સાહેબ, પહેલાં તો અહીં થોડી આડી ઉભી ઈંટો ગોઠવીને મેલડી માની છબી જ મુકેલી હતી. અમને એમ કે ગોપબંધુઓના બાબલાઓ મંદીર મંદીર રમે છે. પણ પછી એક રાત્રે તેમણે તેના ઉપર સીમેન્ટીંગ કરી દીધું. અને પછી રાત્રે રાત્રે નાનકડી પાકી દેરી કરી. રાત્રે રાત્રે બધું કરે તો આપણે શું કરી શકીએ સાહેબ?” કમીશ્નર સાહેબનો સેનાની બોલ્યો.

“પણ તમે પોલીસને કેમ રીપોર્ટ ન કર્યો?”  કમીશ્નર સાહેબ બોલ્યા.

“સાહેબ, વાઘેલા સાહેબે કહ્યું કે આ રસ્તા ઉપર જ ટ્રાફિક જ ક્યાં છે? અને આ તો ઝાડનીચે વટેમાર્ગુઓ થોડો પૉરૉ ખાય અને રાત હોય તો થોડો છાંટો પાણી કરે. ચોળીને ચીકણૂં શું કામ કરવું? એમ કરતાં કરતાં દેરી મોટી ને મોટી થતી ગઈ અને ઓટલો થયો અને ઓટલો લાંબોને લાંબો થતો ગયો. પછી બીજા ભગવાનો પણ આવવા માંડ્યા. ભગવાનને કંઈ થોડા રોકાય છે સાહેબ? લાંબા ઓટલા ઉપર ચણતર થઈ ગયું બાંકડા થઇ ગયા, દિવાલો થઇ, બારીઓ થઈ અને છાપરાં થયાં. હવે તો સાહેબ યુપી બિહારના બાવાઓએ કબજો લઈ લીધો છે અને રાત્રે ચોરેલા માલની વહેંચણીઓ પણ થતી હશે. હવે જો આપણે તોડવા જઈશું તો ધમાલ થશે. કોંગી ભાઇઓ આને રાજકીય મુદ્દો બનાવશે અને બેનરો લઈ દેખાવો કરશે. ટૂંકમાં લૉ એન્ડ ઑર્ડર ના પ્રશ્નો ઉભા થશે. અને સર્વોચ્ચ અદાલતનું જજમેન્ટ છે કે લૉ એન્ડ ઑર્ડર જોખમમાં ન આવે તેવાં જ ધાર્મિક સ્થાનો દૂર કરવાં.” કમીશ્નર સાહેબનો સેનાની બોલ્યો.

“હા હૉ … એ ખરું !!” કમીશ્નર સાહેબ બોલ્યા. “ચાલો … આગળ..”

.

.

.

“આ શું છે?”કમીશ્નર સાહેબ બોલ્યા.

” સહેબ આતો કાચી ઈંટોનું ચણતર છે. છાપરા ઉપર અને છપરાનીચે કબાડીનો સામાન છે… આ તો બાંધકામની વ્યાખ્યામાં નહીં આવે!! “કમીશ્નર સાહેબનો સેનાની બોલ્યો

.

.

.

“આ શું છે? “કમીશ્નર સાહેબ બોલ્યા.

” સાહેબ આ તો ટાયરો છે. અને કોઈકની ગાડીઓ પડી છે. હા અમુક ગાડીઓ ખખડધજ .. અમુક રીપેરમાં લાગે છે. આ તો કોંપ્રેસર પડ્યું છે… અને આતો ઈલેક્ટ્રીક બોર્ડ છે. હેં સાહેબ આ ઇલેક્ટ્રીક બોર્ડ બાંધકામમાં ગણાય કે નહીં?” કમીશ્નર સાહેબનો સેનાની બોલ્યો.

“પણ આ ગેરેજવાળાને ઈલેક્ટ્રિક કનેક્સન કોણે આપ્યું?” કમીશ્નર સાહેબ બોલ્યા.

“સાહેબ, ઈલીક્ટ્રીસીટી વાળા આપણી અંડરમાં આવતા નથી.” કમીશ્નર સાહેબનો સેનાની બોલ્યો. “એમને એમનો રોટલો રળવા દો.”

.

.

.

” આ શું છે?” કમીશ્નર સાહેબ બોલ્યા.

” સાહેબ, આ તો માટીની ઝુંપડીઓ છે અને કોક ભરવાડ રબારીના ઢોર છે. અને ફરતી ફેન્સીંગ છે. બાંધકામ તો ન જ ગણાય. કદાચ ગ્રીન બેલ્ટમાં છે. અથવા તો સોસાઇટી પડી ભાંગી અને ઈસ્માઇલ ભાઈએ કબજો લઈ લીધો હશે. અને આને ચોકીદાર રાખ્યો હશે. હા અહીં રોટલા પાણી અને કદાચ છાંટો પાણી મળે ખરા” કમીશ્નર સાહેબનો સેનાની બોલ્યો.” સાહેબ! તપાસ કરવી પડે? આ જે ‘ગામડું’ એમ લખેલું બોર્ડ છે તે કદાચ કોઇ મુકી ગયું હશે.”

“ઓ કે … ઓ કે … ઝગતું ઝગતું આપણી પાસે આવશે ત્યારે જોઇશું”  કમીશ્નર સાહેબ બોલ્યા.

.

.

.

.

“આ શું છે?” કમીશ્નર સાહેબ બોલ્યા.

” ધાબો ચાલે છે.  આ તો સાહેબ ઔડામાં છે.” કમીશ્નર સાહેબનો સેનાની બોલ્યો.” ઔડામાં આપણે ક્યાં પડીએ છીએ?

“પણ ઔડાના કમીશ્નર તો કહે છે કે તમારામાં છે … “કમીશ્નર સાહેબ બોલ્યા.

” સાહેબ ઝગડો ચાલવા દો ને … આપણું શું જાય છે?” કમીશ્નર સાહેબનો સેનાની બોલ્યો.

.

.

.

“ચાલો આજે તો બહુ થઈ ગયું… આટલામાં કોઈ સારી હોટેલ રેસ્ટોરાં છે?” કમીશ્નર સાહેબ બોલ્યા.

નોંધઃ “કમીશ્નર સાહેબ” માં એક વચન, બહુવચન, ડેપ્યુટી, કલેક્ટર, જોઇન્ટ, સેક્રેટરી વિગેરે બધાને ગણી લેવા. ટૂંકમાં ઈન્ડીયન સર્વીસીસના સમગ્ર અધિકારીગણને ગણી લેવા. જજ સાહેબોને પણ ગણવા હોય તો ગણવા. તેમને મદદ કરતા વકિલગણને પણ ગણવાની છૂટ છે.

 

Read Full Post »

%d bloggers like this: