Feeds:
Posts
Comments

Posts Tagged ‘વ્યુહરચના’

હિન્દુઓને બદનામ કોણ કરે છે?

હિન્દુઓને બદનામ કોણ કરે છે?

કેટલાક મીડીયા મૂર્ધ્નયો પોતાને તટસ્થતાના પ્રદર્શનની  ધૂનમાં હિન્દુઓની બુરાઈ કરતા હશે. પણ તેનો પ્રભાવ હિન્દુઓ પર કેટલો પડતો હશે એ સંશોધનનો વિષય છે. પણ જેઓ પોતાને સુજ્ઞ હિન્દુ માને છે તેમણે મોરારી બાપુના બચાવમાં આવવું જોઇએ જ.

આ વાત ઉપર આપણે ચર્ચા કરીએ તે પહેલાં આપણે સંસ્કૃતિ અને સંસ્કાર એ વિષે કેટલુંક વિચારીએ.

એક અમિબામાંથી કહેવાતા સજીવોની ઉત્ક્રાંતિ થઈ. ધીમે ધીમે ચોપગા સસ્તન ધારી પ્રાણીઓ થયા. અંતે આપણા મનુષ્યની ઉત્પત્તિ થઈ.

મનુષ્ય બીજા પ્રાણીઓથી કેમ જુદો પડે છે?

માણસનું મગજ (સ્મૃતિ સહિતનું) એક વધુ જટીલ અંગ છે. આમ તો બીજા પ્રાણીઓના મગજમાં પણ આગવી જટીલતા હશે. પણ મનુષ્ય વધુ પ્રમાણમાં સ્મૃતિનો સંચય કરી શકે છે, આંખ, કાન નાક, ચામડી, મોઢું, જીભ,  દ્વારા નવી સ્મૃતિઓ મેળવી શકે છે અને સંચિત થયેલી સ્મૃતિઓમાંથી સાનુકુળ સ્મૃતિઓને બોલાવી તેને  સરખાવી શકે છે અને તારવણીઓ કરી શકે છે. ટૂંકમાં મનુષ્ય વિચારો કરી શકે છે. આ વિચારોને પણ તે સંચિત કરી, તેને આવશ્યકતા અનુસાર  સુનિશ્ચિત સ્મૃતિઓને  બોલાવી વ્યુહ રચનાઓ કરી શકે છે.

બીજા પ્રાણીઓ આટલા પ્રમાણમાં આવું કરી શકતા નથી. સિંહ લાખો વર્ષ પહેલાં જે રીતે શિકાર કરતો હતો તે પ્રમાણે આજે પણ કરે છે. જુદા જુદા ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં રહેતા સિંહોમાં નજીવો ફેર હોઈ શકે.

 આપણે હવે દાખલા માટે એક કૂતરાની વાત કરીએ

(કૂતરાભાઈ માફ કરે)

એક શેરીમાં (વિસ્તારમાં) રહેતા કૂતરાઓ  જો બીજી શેરીનો કૂતરો (કે કૂતરાઓ આવી ચડે તો આ કૂતરાઓ તેની સામે  ભસવાનું શરુ કરી દે છે. આક્રમણ કરવા પણ ધસી જાય છે. માત્ર બીજી શેરીનો, કૂતરો જ નહીં, કોઈ અજાણ્યું પ્રાણી પણ જો શેરીમાં આવે તો તેઓ ભસવાનું શરુ કરી દે છે. જો આ અજાણ્યું પ્રાણી નિર્બળ હોય તો તેની ઉપર આક્રમણ પણ કરી દે છે.

ધારો કે પાળેલું કૂતરું  છે અને  તેને કેળવ્યું પણ છે. અને તમે તેને લઈને ફરવા નિકળ્યા છો તો તમને આ અનુભવ થયો હશે. તમારું કૂતરું ભસશે નહીં. કારણ કે તે કેળવાયેલું છે.

જો શેરીમાં દાખલ થતું અજાણ્યું કૂતરું સશક્ત હશે અને એકલું હશે તો તેને શેરીના કુતરા ભસશે તો ખરા જ.. આ સશક્ત કૂતરું શેરીના કૂતરાઓ ઉપર આક્રમણ પણ કરશે. પોતાના ઉપર આક્રમણ થવાથી શેરીના કૂતરાઓ થોડી પીછે હઠ કરશે પણ ભસવાનું ચાલુ રાખશે. જ્યાં સુધી આ અજાણ્યું કૂતરું  દૃષ્ટિગોચર હશે ત્યાં સુધી ભસવાનું ચાલુ રાખશે.

બે નજીક નજીકના વિસ્તારના કુતરાઓ થાકે નહીં ત્યાં સુધી ઘણીવાર ભસ્યા કરતા હોય છે. આ ભસવાના કારણો પણ કૂતરા પાસે હોય છે. આપણે તેની ચર્ચા નહીં કરીએ.

માણસની ઉત્ક્રાંતિ

માણસ કૌટૂંબિક જુથમાં રહેતો. પછી કાળક્રમે  જંગલમાં  માણસોમાં નેતાગીરી વાળા જુથ ઉત્પન્ન થયા અને આ ગુટોમાં  પણ આવું જ બનતું. એકલ દોકલ માણસ જો અજાણ્યા વિસ્તારમાં જાય તો તેને મારી  નાખતા.  કાળ ક્રમે તેમની બુદ્ધિ વિકસી અને અનુભવે તેમણે જોયું કે  સલાહ સંપથી રહીયે સારું.

અજાણ્યા સામેનો વિરોધ અંતે વૈચારિક વિરોધમાં પરિણમ્યો. આમ સંસ્કૃતિ નો જન્મ થયો. બે સંસ્કૃતિઓ વચ્ચે લડાઈઓ થઈ.

જે સંસ્કૃતિઓનો વધુ વિકાસ થયો તે કંઈક અંશે સહિષ્ણુ બની.

આપણે એક દાખલો લઈએ

પશ્ચિમના દેશોમાં ધારો કે બે મોટરકાર વચ્ચે અકસ્માત થાય તો તેઓ પોલીસને બોલાવે છે. ભારતમાં જો બે મોટરકાર વચ્ચે અકસ્માત થાય તો બે કારના ડ્રાઈવરો અને તેના મુસાફરો પણ વાગ્‌યુદ્ધ અને અથવા મારામારી પર ઉતરી પડે.

આપણા દેશમાં જો વાહનવ્યવહાર સ્થગિત થઈ જાય તો કારના ડ્રાઈવરો હોર્ન ઉપર હોર્ન વગાડવા માંડે. પોતાની કાર કે બાઈક આગળ લઈ જવા માટે પણ હોર્ન વગાડવા માંડે. હોર્ન વગાડવા વાળાને ખબર હોય કે આગળ વાળા વાહન ચાલક માટે બાજુપર ખસી જવાની જગ્યા નથી, તો પણ પાછળની કારનો ચાલક હોર્ન વગાડ્યા જ કરે. આપણની પાછળની કાર વાળો કે બાઈકવાળો, એક મીટર આગળ જવા મળે તો પણ, આપણને ઓવરટેક કરે છે. આ શું દર્શાવે છે?

આવું શા માટે થાય છે?

 ભારતની જનતામાં સહિષ્ણુતા નથી, ભારતની જનતામાં અધીરાઈ છે, અજાણ્યા પ્રત્યે વર્તવાની સભ્યતા નથી. કૂતરું જેમ અજાણ્યાને જોઈને ભસે તેમ ભારતીયો અજાણ્યા સાથે “પોતે કંઈક છે” એ બતાવવાનો પ્રયત્ન કરે છે. આવું  વલણ અપનાવવામાં જનપ્રતિનિધિઓ પણ અપવાદરુપ નથી.

આપણો હિન્દુધર્મ સહિષ્ણુ છે તે માટે આમ જોઇએ તો હિન્દુધર્મનું તત્ત્વજ્ઞાન કારણભૂત છે. આ આપણો ઐતિહાસિક વારસો છે. હિન્દુઓએ આ વારસાને જાળવવો જોઇએ. આપણે આપણા ધર્મનું ઇસ્લામીકરણ કે ખ્રીસ્તીકરણ ન કરવું જોઇએ. ખ્રીસ્તીઓ પણ હવે તો સહિષ્ણુ થતા જાય છે. વોરાજીઓ અને ખોજાજીઓ જેવા મુસ્લિમો મહદ્‍ અંશે સહિષ્ણુ હોય છે. પણ તેઓ સક્રિય નથી.

હિન્દુધર્મનો મૂખ્ય સિદ્ધાંત શું છે

“ઈશાવાસ્યં ઈદમ્‌ સર્વમ્‌” એટલે ઈશ્વર સર્વવ્યાપી છે. અલ્લાહ માં પણ ઈશ્વર છે અને જીસસમાં પણ ઈશ્વર છે. ભગવાનમાં પણ ઈશ્વર છે.

કેટલાક હિન્દુઓ આળા છે. અને વાચાળ પણ છે. એવી જ રીતે કેટલાક બાબાઓ, ગુરુઓ, સ્વામીઓ અને ઓશો-ઓ … પોતે ધર્મના ભેખધારી હોવાથી, પુરાણોમાં, આરતીઓમાં, પોતાની કડીઓ ઉમેરે છે. તમને ખબર હશે કે શિવાનંદ સ્વામીએ અંબાજીની આરતી લખેલી. “ભણે શિવાનંદ સ્વામી …”  વાળી કડી થી આ આરતી પુરી થાય છે. પણ કેટલાક મહારાજ તેમાં પોતાની કડીઓ ઉમેરે છે અને પછી નવા જન્મેલાઓને આ કડીઓ પ્રક્ષેપિત હોવાની ખબર ન હોવાથી તેને આરતીનો હિસ્સો જ સમજે છે. સત્યનારાયણની કથા પુરી થયા પછી તેમની આરતીમાં કેટાલાક મહારાજ “જય કૃષ્ણ કાળા ….” એવી આરતી કરે છે.

આ કશું નવું નથી. પુરાણોમાં જે વિકૃતિઓ જોવા મળે છે તે પણ આવા જ કારણે છે. એટલે જ પુરાણોને અધિકૃત માનવામાં આવ્યા નથી. પુરાણ અને મહાકાવ્યો ઇતિહાસ તારવવા માટે છે અને મનોરંજન માટે છે. બોધાત્મક જ્યાં લાગે, તો ત્યાં વિવેકબુદ્ધિનો ઉપયોગ કરી લઈ લેવો.  

આપણા કેટલાક બાબાઓ, ગુરુઓ, સ્વામીઓ, ઓશો-ઓ અસંપ્રજ્ઞાતમનમાં ભૂલી જાય છે કે હિન્દુ ધર્મના તત્ત્વજ્ઞાનનું હાર્દ શું છે. તેઓ પોતે જુદા છે. તેઓ માને છે કે પોતાના શિષ્યો્એ આ ભીન્નતા સમજવી જોઇએ. પોતાનો મંત્ર જુદો છે.  હરિ ૐ … ૐ શાંતિ … રાધે રાધે …  આવા આવા મંત્રો તેઓ પોતાના શિષ્યોને આપે છે અને જ્યારે એકબીજાને મળે ત્યારે આવા મંત્રથી તેમનું સ્વાગત કરે છે જેથી બીજાને ખબર પડે કે આ લોકોના ગુરુ કોણ છે. પોતે સ્વાધ્યાયી છે … પોતે સત્સંગી છે … પોતે ગાયત્રી પરિવાર વાળા છે … પોતે બ્રહ્માકુમારી વાળા છે …

પોતે હિન્દુ નથી એવું સાબિત કરવા માટે કેટલાક બાવાઓ ન્યાયાલયના ચક્કર પણ લગાવી આવ્યા છે.

કોંગીઓ લાગ જોઈને જ બેઠા છે

કોંગીઓ તો લાગ જોઇને જ બેઠા છે કે અમને સત્તા કેમ મળે. ભલે એકવાર તો  દેશના ટૂકડા થઈ જાય. પણ આ હિન્દુઓને તો પાડી દેવા જ જોઇએ. હિન્દુઓને પાડવા  માટે હિન્દુઓના ટૂકડા પણ થવા જોઇએ. હે લિંગાયતો, તમે અમને સહયોગ આપો અમે તમને આરક્ષણનો લાભ આપીશું.  

મોરારી બાપુએ કશું ખોટું કર્યું નથી. કેટલાક મહાનુભાવોએ વિરોધ કર્યો છે અને તેમની કથાનો બહિષ્કાર કરવાના ફતવા બહાર પાડ્યા છે. આપણા હિન્દુ ધર્મમાં ધાર્મિક  ફતવાઓ બહાર પાડવાની પ્રણાલી નથી. આ પ્રણાલી કદાચ ઇસ્લામ ધર્મમાં હશે. તેઓ અવારનાવર હોર્ન વગાડ્યા કરે છે.

આપણને કેવા ફતવાઓ શોભે?

આપણે હિન્દુઓએ તો  દેશહિતના  ફતવાઓ જેવા કે “ચીની માલનો બહિષ્કાર કરો”, “ટૂકડે ટૂકડે ગેંગને જેલમાં નાખો”, “કોંગીમુક્ત ભારત કરો”, “ગદ્દરોને ઠાર કરો”, સ્વદેશી અપનાવો, “ગૃહ ઉદ્યોગોને પ્રાધાન્ય આપો” … વિગેરે વિગેરે જેવા ફતવા બહાર પાડવાના છે. આવું આપણને શોભશે

આપણે હિન્દુ ધર્મનું ઇસ્લામીકરણ કરવાની જરુર નથી. આમ તો મોટા ભાગના મુસ્લિમો પણ ક્યારેક હિન્દુ જ હતા. પણ તેઓ ત્યારે મુસ્લિમ થયા જ્યારે તેમને લાલચ આપવામાં આવી કે ડર બતાવવામાં આવ્યો. વળી તે વખતના બ્રાહ્મણોએ તેમને હિન્દુ ધર્મમાં પાછા ફરવાના રસ્તા જ બંધ કરી દીધા. તેથી તેઓ સમસમીને બેસી રહ્યા. પછી તો નવો મુસલમાન સાતવાર નમાજ પઢે તેવો હાલ થયો. તેઓ તેમના મુલ્લાઓએ જેવું શિખડાવ્યું તેવા થયા.

આપણે પેલા કુંભારની વાત સમજવી જોઇએ કે ચમત્કારિક ગધેડો પણ, આખરે તો ગધેડો જ છે  ને. અને પેલા વાણિયાની વાત પણ સમજવી જોઇએ કે “બાપુ” નો ધડો ન કરાય.

આપણા હિન્દુ ધર્મમાં મુખ્ય ત્રણ શબ્દોને વધુ મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે.

આનંદ, શિવ (કલ્યાણ)  અને શાંતિ.

કોઈને દુઃખી કર્યા વગર આનંદ કરો. જેની જે અપેક્ષા હોય, તે અપેક્ષા શ્રેયકર હોય, અને તમે તેની તે અપેક્ષા પુરી કરી શકો તેમ હો તો તમે તે પુરી કરો (એટલે કે તમે તમારી શક્તિ પ્રમાણે બીજાનું કલ્યાણ કરો). તો દુનિયામાં શાંતિ જ રહેશે.

શિરીષ મોહનલાલ દવે

Read Full Post »

મૂર્ધન્યો દ્વારા થતું સામાજીક સાપેક્ષવાદનું ખૂન ભાગ-૨

હવે આપણે નરેન્દ્ર મોદી ઉપર થતા આક્ષેપો અને બીજાઓ ઉપર થતા આક્ષેપોની મૂલવણી કરીશું.

સામાન્ય રીતે આપણને  રાહુલ ગાંધી, કેજ્રીવાલ, સોનિયા ગાંધી, મમતા, લાલુ યાદવ વિગેરે સૌ કોઈ, નરેન્દ્ર મોદીની કડવી ટીકા કરતા જોવા મળે છે. મન મોહન સિંહ, અને નહેરુવીયન કોંગી નેતાઓ પણ આક્ષેપ બાજી અને ક્ડવી ટીકા કરતા જોવા મળે છે. આમ તો દરેક કડવી ટીકાને એક આક્ષેપ ગણી શકાય. જેમ કે કેટલાકે કહ્યું કે વિમુદ્રીકરણ પૂરતી તૈયારી વગર કર્યું છે. તો કેટલાકે કહ્યું કે વિમુદ્રીકરણ સૌથી મોટો ફ્રૉડ છે.

ફ્રૉડ એટલે શું?

તમે તમારા ફાયદા માટે ખોટું બોલ્યા. સામે નુકશાન થાય છે. તમને પણ ખબર છે કે તમે ખોટું બોલો છો. સામા માણસને કે જુથને ખબર નથી કે તમે ખોટું બોલો છોએ કે સાચું. તમારો ફાયદો, સામાવાળાના નુકશાનને કારણે છે. આને આપણે ઠગાઈ કહીએ છીએ. જો કે ઘણી વખત આ બધું સાબિત કરવું સહેલું હોતું નથી. નાણાંકીય નુકશાન, સંપત્તિમાં નુકશાન, દુઃખથી થતું નુકશાન, આબરુને થતું નુકશાન આવું બધું સાંકળીએ તો આવા ફ્રૉડની  વ્યાખ્યાને વિસ્તૃત કરી શકાય.

ધારો કે કોઈક ભાઈ કશુંક બોલ્યા. તે ખોટું હતું. તેનાથી જનસમુહને નુકશાન થયું. તેમણે વચન આપ્યું. કે તે નુકશાનને ભરપાઈ કરશે. પણ તેમની દાનત જ ન હતી. અને તેઓ ગુજરી ગયા. તેના ઉત્તરાધિકારીએ વાત જ ગુપચાવી દીધી. કેટલાક લોકો સમસમીને બેસી રહ્યા. કેટલાક ને થયું કે આમાં તો આવું જ ચાલે. કેટલાકને એવું લાગ્યું કે આમાં તો કંઈજ ન થઈ શકે. મોટા ભાગના તો નુકશાનને સમજી જ ન શક્યા.

આવી ઘટનાને ફ્રૉડ કહેવાય કે નહીં?

સંસદને આમ તો દેશ જ કહી શકાય. નહેરુએ તીબેટ ઉપર ચીનનું આધિપત્ય સ્વિકાર્યુ. ચીનના તીબેટ ઉપરના હક્ક માટેના કારણો ટકી શકે તેવા ન હતા. ચીનની દલીલ એમ હતી કે કોઈ એક સમયે  તીબેટ ઉપર ચીનના રાજાઓ રાજ કરતા હતા. જો કે આ કારણને લીધે તીબેટ, ચીનના આધિપત્યને સ્વિકારવા તૈયાર ન હતું. આમ જોવા જાઓ તો ભારતીય રાજાઓ ઇરાન સુધી ઈશુની પહેલી શતાબ્દી સુધી રાજ કરતા હતા. પણ ભારત ઈરાન ઉપર કે અફઘાનીસ્તાન ઉપર દાવો કરતું નથી. નહેરુને આ દલીલની ખબર તો હોવી જ જોઇએ. પણ નહેરુએ ચીનનું તીબેટ ઉપર નું આધિપત્ય માન્ય રાખ્યું અને તીબેટ ઉપર ચીને આસાનીથી કબજો કરી લીધો. આ કબજો લીધા પછી ચીને ભારતીય વિસ્તારોમાં ઘુસણખોરી ચાલુ કરી દીધી. આચાર્ય કૃપલાણીએ અને મહાવીર ત્યાગી જેવાઓએ સંસદમાં અવાજ ઉઠાવ્યો. પણ નહેરુએ આ ઘુસણખોરીની વાતને જ નકારી દીધી. આ વાત બહુ લાંબી છે. પણ અંતે ચીને ભારતની ઉપર આક્ર્મણ કર્યું અને ૯૦૦૦૦ ચોરસ માઈલ કબ્જે કરી લીધો. જો કે ચીનનો દાવો તો તે વખતે ૭૨૦૦૦ ચોરસ માઈલ ઉપર જ હતો. પણ સ્પર્ધામાં દોડતો માણસ તેની ઝડપને ન રોકી શકવાને કારણે  દોડવાની સીમા રેખાથી, થોડા મીટર વધુ દોડીને અટકે તેમ ચીન પણ ૩૦ ટકા જેટલું વધુ આગળ દોડી ગયું. અને ૭૨૦૦૦ને બદલે ૯૦૦૦૦ ચોરસ માઈલ ભારતીય જમીન ઉપર કબજો મેળવી લીધો. જો કે તે તેણે નહેરુના માગ્યા વગર તત્કાલ પાછો આપી દીધો. વિનોબા ભાવેએ ચીનના આ વલણ બદલ વખાણ કર્યા હતા અને કહ્યું કે વિશ્વમાં પહેલી ઘટના છે કે જ્યાં યુદ્ધમાં એક પક્ષે કબ્જે કરેલી ભૂમિ કે જેની ઉપર પોતાનો દાવો ન હતો તે આપોઆપ ખાલી કરી દીધી.

નહેરુએ સંસદમાં પ્રતિજ્ઞા લીધી કે અમે ગુમાવેલો પ્રદેશ પાછો લીધા વગર જંપીને બેસીશું નહીં. નહેરુની આ પ્રતિજ્ઞા “આજની ઘડી અને કાલનો દિ” જેવી હતી. નહેરુનો રાજકીય હોદ્દાનો વારસો તેના ફરજંદોએ લીધો પણ નૈતિક ફરજનો વારસો તો તેમના ફરજંદોએ સાવ જ ગુપચાવી દીધો.

નહેરુએ કહ્યું દુશ્મને દગો કર્યો છે. (“દુશ્મન તો દગો જ કરે” રાજાજી બોલ્યા હતા). પણ અબુધ માણસ નહેરુનો આવો ભાષાનો પ્રપંચ સમજી ન શકે.

પચાસના દશકામાં ચીનમાં નહેરુનું ભવ્ય સ્વાગત થયેલ. એ લોકપ્રિયતાનો નહેરુએ ચૂંટણીઓમાં ભરપુર લાભ લીધેલ.

હવે આ ભારતના પરાજયની ઘટનાને અને ભારતની ચીન પ્રત્યેની નીતિને શુ કહેવું? આને ફ્રૉડ શું કામ ન કહેવાય? વિદ્વાનોએ કદી આનું વિશ્લેષણ કર્યું નથી. હવે જો આ જ વિદ્વાનો નહેરુવીયન કોંગ્રેસને તેની સ્વાતંત્ર્યની લડતનું શ્રેય આપવા માગતા હોય તો આ ફ્રૉડનો વારસો કેમ નહીં?

આવો જ સિમલા કરારનો વારસો છે. સિમલા કરારને ફ્રૉડ કહેવો કે સ્કૅમ કહેવો એ સંશોધનનો વિષય છે.

વિદ્વાનો એમ માને છે કે રાજકીય ફ્રૉડને ફ્રૉડ ન ગણવા.

આવી રાજકીય ઘટનાઓને રાજકીય ભૂલોમાં ખપાવવી. બહુ બહુ તો તેને મુર્ખામીઓમાં ખપાવવી.

જે નીતિઓમાં રાજકર્તાને અગાઉથી ચેતવવામાં આવ્યા હોય, રાજકર્તાએ આ ચેતવણીને જાણીજોઈને પોતાના રાજકીય સ્વાર્થ માટે અવગણી હોય, અને બધી કહેવાતી ભૂલો શુદ્ધ બુદ્ધિથી કરવામાં આવી હોય અને આવું એક થી વધુ વાર બન્યું હોય તો તેને ફ્રૉડ જ ગણાય.

ઇન્દિરાએ નહેરુનો, અનધિકૃત રાજકીય દાયજો લીધો પણ નહેરુના ઉપરોક્ત ફ્રૉડની ભરપાઈ નો વિચાર પણ ન કર્યો. એટલું જ નહીં પણ સિમલા કરાર હેઠળ ભારતના સૈન્યે કરેલા વિજયને સંપૂર્ણ પરાજ્યમાં ફેરવી દીધો. આ એક વધારાનો દેશ સામેનો ઇન્દિરાઈ ફ્રૉડ છે. યુનીયન કાર્બાઈડ સાથીનો કરાર ક્ષતિપૂર્ણ રાખવામાં આવેલો એટલે ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટનામાં વળતર શૂન્ય બરાબર મળ્યું. અર્જુન સિંગ અને રાજીવ ગાંધી દ્વારા એન્ડરસનને ભાગી જવાનો રસ્તો કરી આપવો… આ બધી કોઈ મૂર્ખામીઓ ન હતી. ભ્રષ્ટાચારના મહાસાગરમાં જ રહેતી નહેરુવીયન કોંગ્રેસ જ્યારે કોઈ પણ આક્ષેપ બીજા ઉપર કરે ત્યારે જનતાએ અને વિદ્વાનોએ નહેરુવીયન કોંગ્રેસને તેના શાસન દરમિયાન કરેલા કરતૂતોની  પાર્શ્વ ભૂમિકામાં પણ જોવી જોઇએ.

 સોનિયા ગાંધી કે રાહુલ ગાંધી કે કોઇ પણ તેના પક્ષના નેતા કે તેના સાંસ્કૃતિક સાથી પક્ષના નેતા જ્યારે અદ્ધર અદ્ધર વાતોના વડા જેવા આક્ષેપો કરતા હોય ત્યારે તેના જવાબો આપવા જરુરી નથી. બનાવટી આક્ષેપો કરવા એ નહેરુવીયન કોંગ્રેસની પરંપરા છે.

સંજીવ રેડ્ડી ચારિત્ર્ય ભ્રષ્ટ હતા, મોરારજી દેસાઈ સીઆઈએના એજન્ટ હતા, વીપી સિઘનું સેન્ટ કીટ્સમાં (વિદેશી બેંકમાં) ખાતુ હતું, ૧૯૪૨ની લડતમાં અટલ બિહારી બાજપાઈ માફી માગીને જેલમાંથી છૂટેલા, અન્ના હજારે પગથી માથા સુધી ભ્રષ્ટ છે, બાબા રામ દેવ આર્થિક ગોલમાલ કરે છે, એવા અનેક આક્ષેપો નહેરુવીયન કોંગ્રેસે કર્યા છે. તેમાં કેટલાકમાં તો તેને પોતાને જ જવાબદાર ગણી શકાય.

ગઈ સદીના પચાસના દાયકામાં નહેરુના જમાનામાં સંરક્ષણની જીપોની ખરીદીનું એક કૌભન્ડ થયેલું વિપક્ષે નહેરુને તપાસ સમિતિ નીમવાનું કહ્યું હતું. નહેરુએ તે સૂચનને તદ્દન નકારી કાઢેલ અને કહેલ કે તમે ચૂંટણીમાં આ મુદ્દો ઉભો કરી મારી સામે લડી લેજો.

 રાહુલ ગાંધીનો આરોપ શો છે?

કોઈક ઉદ્યોગ ગૃહના જપ્ત કરેલા કાગળીયામાં એક લીસ્ટ હતું જેમાં આટલા આટલા પૈસા આપ્યા એમ લખેલું હતું. નરેન્દ્ર મોદીનું મોદીનું નામ હતું. એમ તો શીલા દિક્ષિતનું પણ નામ હતું.

પપ્પુ ગાંધીને લાગ્યું કે તેણે બહુ મોટા કૌભાન્ડને પકડી પાડ્યું છે. હવે નરેન્દ્ર મોદી અને બીજેપીનું આવી બન્યું. તેને લાગ્યું “અબ તો યહ ઠાકુર ગયો”.

જ્યારે ૧૯૭૭માં ચૂંટણી જાહેર થઈ ત્યારે મોરારજી દેસાઈ પણ જેલમાંથી છુટ્યા. તેમને ઘણા પ્ર્શ્નો પૂછવામાં આવ્યા. તેમને એક સવાલ સંજય ગાંધીના કોઈ નિવેદન ઉપર કરવામાં આવ્યો, ત્યારે તેમણે તેમની આગવી અદામાં હાથ હલાવી કહ્યું કે “તે ઉત્તર આપવાને લાયક નથી.”

વિદ્વાનોએ રાહુલ ગાંધી વિષે પણ આવું જ સમજવું જોઇએ.

કેટલાક વિદ્વાનોનો અને કેટલાક સમાચાર માધ્યમોનો એક ચારિત્રિક  હિસ્સો છે કે કોઈના બચાવ માટે “બલિનો બકરો” શોધી કાઢે છે. જેમકે ચીન સામેની ભારતની હાર માટે વી. કે. મેનન જવાબદાર હતા. નહેરુ નહીં. કટોકટીના કાળા કામો માટે સંજય ગાંધી જવાબદાર હતો. ઇન્દિરા ગાંધી નહીં.

તેવી જ રીતે નહેરુવીયન કોંગ્રેસી શાસનમાં થયેલ કૌભાન્ડો માટે મનમોહન સિંહ નહી પણ સોનિયા ગાંધીની આજ્ઞાથી થયા હતા. મન મોહન સિંહ તો બિચારા મોંઢેથી જ કેવા ગરીબડા લાગે છે.  

પ્રમાણ પત્રોથી કુશળતા કે નૈતિકતા આવતી નથી. કુશળતા માટે  એક તો ભેજું જોઇએ, આર્ષદૃષ્ટિ જોઇએ, મહેનત જોઇએ, બધું કરવા માટેની દેશપ્રેમીય તાલાવેલી જોઇએ. નૈતિકતા માટે પણ પ્રમાણપત્રો કામ આવતા નથી. નૈતિકતા માટે સારા નરસાની સમજણ અને દેશપ્રેમ એટલે શું તેની સમજણ જોઇએ.

કોઈ લીસ્ટમાં નરેન્દ્ર મોદી ને પૈસા આપ્યા એવું આવ્યું એટલે નરેન્દ્ર મોદીએ જવાબ આપવો જ જોઈએ તે જરુરી નથી. વળી આ બાબત ન્યાયાલયમાં ચાલી રહી છે. જો રાહુલ ગાંધી પાસે વિશ્વસનીય માહિતિ હોય તો તે કોર્ટને આપી શકે છે.

લગભગ આવી જ ઘટના અડવાણી સાથે બનેલી તે વખતે ન્યાયાલયે એવું જણાવેલ કે માત્ર આવા લીસ્ટ ઉપરથી સત્યતા સિદ્ધ ન થઈ શકે. તેના પૂરક અને સહાયકારી દસ્તાવેજો જોઇએ. પૈસા આપ્યા તો કેવી રીતે આપ્યા, કેશથી આપ્યા કે ચેકથી આપ્યા, ક્યારે આપ્યા, કેવીરીતે અને કોના થકી આપ્યા. જો નરેન્દ્ર મોદીને જાતે આપ્યા તો કયે દિવસે આપ્યા. દિવસ નક્કી થાય તો તે મુલાકાત વિડિયો ક્લીપમાં જોઇ શકાય. નરેન્દ્ર મોદીને ન આપ્યા હોય તો પક્ષને પણ આપ્યા હોય. તેમાં પણ આવા જ પ્રશ્નો ઉભા થાય. ધારો કે હું મારા કોઈ લીસ્ટમાં નરેન્દ્ર મોદીનું નામ લખી નાખું તો પ્રશ્નો નરેન્દ્ર મોદીને  પૂછવા જોઇએ કે મને?

જો તમે કૃતસંકલ્પ હો અને રાજ કારણમાં હો તો તમારે ટકી રહેવા માટે વ્યુહરચનાઓ કરવી પડે. વ્યુહ રચનાઓમાં ઘણી બધું આવે. નિયમને આધિન રહીને કરવું જોઇએ. ગાંધીજી પણ વ્યુહરચનાઓ કરતા. શાબ્દિક વ્યુહ રચનાઓ પણ કરતા. પણ તેમની વ્યુહ રચનાઓ પોતાના સ્વાર્થ માટે ન હતી. તેમની બધી વ્યુહ રચનાઓ દેશના હિત માટે હતી. નહેરુ પણ વ્યુહ રચના કરતા હતા. પણ સ્વાતંત્ર્ય મેળવ્યા  પછીની તેમની વ્યુહ રચનાઓ પોતાના સ્વાર્થ માટે હતી.

નરેન્દ્ર મોદી પણ વ્યુહ રચનાઓ કરે. પ્રવર્તમાન નિયમોને આધિન રહીને કરે તે બધું ક્ષમ્ય છે. નરેન્દ્ર મોદી ને જો તમે તેની સમગ્રતામાં જુઓ તો તે દેશના હિત માટે કટીબદ્ધ છે. ધારો કે તે કોઈ વિવાદાસ્પદ ઘટનામાં તેની સંડોવણી હોય કે બીજેપી પક્ષની સંડોવણીનો વિવાદ હોય તો પણ આ બધું નહેરુવંશીય શાસનની સરખામણીમાં જ જોવું જોઇએ. સરખામણીમાં અનીતિમત્તાનો જત્થો અને શાસનનો સમય ગાળો બંનેને લક્ષ્યમાં રાખવા જોઇએ.

અમારે પ્રેક્ટીકલમાં પરિણામમાં ચાર ટકાસુધીની ક્ષતિને ક્ષતિ ગણવામાં આવતી ન હતી.

નીતિમત્તા એ બહુ વિશાળ વિષય છે અને સાપેક્ષવાદ ગહન વિષય છે. સામાજીક સાપેક્ષવાદ ભૌતિક સાપેક્ષવાદથી પણ ગહન વિષય છે. કારણ કે આમાં મનુષ્ય પોતે એક ઉપકરણ છે. જો વિદ્વાનો પ્રમાણભાનની પ્રજ્ઞાનો ઉપયોગ ન કરે તો જનતામાં ખોટો સંદેશ જાય.  

શિરીષ મોહનલાલ દવે

ચમત્કૃતિઃ

શૂરઃ અસિ, કૃત વિદ્યઃ અસિ, દર્શનીયઃ અસિ પુત્રક,

યષ્મિનકુલે તુ જાતઃ ત્વં, ગજઃ તત્ર ન હન્યતે

%e0%a4%97%e0%a4%9c%e0%a4%83-%e0%a4%a4%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0-%e0%a4%a8-%e0%a4%b9%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%a4%e0%a5%87

હે નાના પુત્ર (બાબલા પપ્પુ), તું (રાડો પાડીને બોલવામાં) શૂરવીર છે, તકનિકી નો જાણકાર (હોવાનો દેખાવ કરવાવાળો) છે, દેખાવડો છે, પણ હે પુત્ર તું જે કુળમાં (નહેરુવીયનકુળમાં) જન્મ્યો છે ત્યાં હાથી (નરેન્દ્ર મોદી) મરાતો નથી.     

ટેગ્ઝઃ મૂર્ધન્ય, વિદ્વાન, નરેન્દ્ર મોદી, રાહુલ ગાંધી, નહેરુ, ઇન્દિરા, મનમોહન સિંહ, ગરીબડા, સોનિયા ગાંધી, નહેરુવીયન કોંગ્રેસ, આક્ષેપ, ફ્રૉડ, કૌભાન્ડ, નુકશાન, રાજકારણ, ચીન, ૧૯૬૨નું યુદ્ધ, આધિપત્ય, ૯૦૦૦૦ ચોરસ માઈલ, આજની ઘડી અને કાલનો દિ, દુશ્મને દગો કર્યો, દુશ્મન તો દગો કરે જ, સિમલા કરાર,  બલિનો બકરો, મહાત્મા ગાંધી, વ્યુહરચના,

Read Full Post »

%d bloggers like this: